urush

Бугун халқаро тизим бир вақтнинг ўзида бир неча босимга дуч келган: Украинадаги уруш давом этмоқда, Яқин Шарқда хавфсизлик инқирози чуқурлашган, Ғазо ва Фаластин масаласи глобал дипломатияни турли оқимларга бўлиб турибди, Эрон атрофидаги кескинлик энергетика ва транспорт хавфсизлигига таъсир кўрсатяпти, сунъий интеллект эса технологик рақобатдан халқаро хавфсизлик масаласига айланган. Айни пайтда эса БМТнинг ўзи молиявий танқислик, институционал самарадорлик ва ваколатларининг амалий таъсири борасида жиддий синовдан ўтмоқда. 

22 август куни кечаси Украина дронларининг Самара вилояти Чапаевск шаҳридаги Ozon логистика мажмуасига берган зарбаси Россия–Украина урушида янги босқич шаклланаётганини кўрсатди. Гап энди фақат анъанавий ҳарбий объектларни нишонга олиш ҳақида бормайди. Россия ҳудудида товарлар, бутловчи қисмлар, ёқилғи ва турли жиҳозларнинг ҳаракатини таъминлайдиган инфратузилма ҳам тобора кўпроқ ҳужумлар объектига айланмоқда.

14 август куни The Guardian Россияда армияни кадрлар билан тўлдириш тизимида жиддий муаммолар юзага келгани ҳақида хабар берди: янги шартномачилар оқими фронтдаги улкан йўқотишларни аввалгидек осонлик билан қоплаш имконини бермаяпти. Ҳукумат молиявий рағбатларни оширишга ва бир вақтнинг ўзида ҳарбий хизматга жалб этиш мумкин бўлган янги тоифадаги одамларни излашга мажбур бўлган. 

Тарихчилар атом бомбаларининг қўлланилиши ҳарбий жиҳатдан зарур бўлганми ёки бошқа йўллар мавжуд эдими, деган масалада турлича фикр билдириб келмоқда. Бироқ бир ҳақиқатни ҳеч ким инкор эта олмайди: Хиросима ва Нагасаки инсониятга ядро қуролининг ҳақиқий ҳалокатли кучини кўрсатди ва уруш ҳақидаги тасаввурларни бутунлай ўзгартириб юборди.

Бу тўлиқ кўламли уруш эмас, балки гибрид сценарийларни ўз ичига олади. Эҳтимолий ҳаракатлар НАТО мамлакатларига киберҳужумлар, махсус операциялар, чекланган ҳарбий амалиётлар билан чекланиши мумкин.  

Тўқаев ўз нутқида Европа ва АҚШдан Россия—Украина уруши бўйича кўплаб мурожаатлар ва фикрлар келиб тушаётганини айтди. Шундан сўнг учрашувнинг энг муҳим жумлаларидан бири янгради: унинг таъкидлашича, бугунги урушнинг сабаблари "кўпчилик учун унчалик тушунарли эмас". 

Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси Эроншаҳр ва Бемпурда эронлик аскарларнинг ўлими учун қасос олиш мақсадида Суриянинг Ҳомс вилоятидаги Ал-Танф яқинидаги АҚШ махсус операциялар қўмондонлик пунктига ҳужум қилганини маълум қилди. 

Жангларда қатнашган шахс қурол билан муомала қилиш, диверсия амалга ошириш кўникмаларига эга бўлади, зўравонликка нисбатан руҳий барқарорлик ҳосил қилади, одам ӯлдириш ва қийнаш ҳамда талашдан ҳазар қилмайди, постравматик руҳий бузилишлар билан уйига қайтади. 

Кўп йиллар давомида Яқин Шарқ дипломатияси "ер эвазига тинчлик" тамойили асосида қурилган эди. Исроил ишончли хавфсизлик кафолатлари эвазига айрим ҳудудларни қайтаришга тайёрлигини намойиш этганди.

2024–2026 йиллардан бошлаб сайлов мавзуси сиёсий муҳокамалар марказига қайта бошлади. Бунинг бир нечта сабаблари бор. Аввало урушнинг чўзилиши ва жамиятда чарчоқ кайфиятининг кучайиши асосий омил бўлди. 

Украина Россия ҳудудидаги нефтни қайта ишлаш заводлари ва энергетика инфратузилмасига дрон ҳужумларини кучайтирди. Бу ҳужумлар натижасида Россиянинг айрим ҳудудларида ёқилғи таъминоти билан боғлиқ муаммолар юзага келди. Ҳатто Владимир Путиннинг ўзи ҳам айрим минтақаларда ёқилғи тақчиллиги борлигини тан олди.

Зеленскийнинг Путин билан тўғридан-тўғри музокаралар ўтказиш ҳақидаги таклифи халқаро вазият ўзгара бошлаган бир пайтда илгари сурилди. Таҳлилчилар мазкур ташаббусни мажбурий муроса эмас, балки нисбатан ишончли позициядан туриб бошланган дипломатик ҳаракат дея баҳолади.