Ядро қуроли таҳдиди, Украина ва Трамп: Путин Валдай клубида нималар ҳақида гапирди?
Путин Россия Ташқи ишлар вазирлигининг Калининград вилоятини блокада қилишга уриниш ҳолатида ядровий қуролдан фойдаланиш эҳтимоли ҳақидаги баёнотларига изоҳ берди. Унинг сўзларига кўра, бу қўрқитишга уриниш эмас, балки Россияга қарши таҳдидларга жавобдир. Шунингдек, у Украинанинг бетараф мақомини Россиянинг мақсадларидан бири сифатида келтирди.
Россия Президенти Владимир Путин Валдай халқаро мунозара клубининг 23-йиллик йиғилишининг ялпи мажлисидаги асосий нутқидан сўнг, қатор саволларига жавоб берди.
Мунозаранинг катта қисми Россиянинг Ғарб билан муносабатлари, Украинадаги уруш, ядровий тўсиқлар, АҚШ ва Хитой билан ўзаро муносабатлар ва Россия иқтисодиётига бағишланди.
Украина ҳақида
Путиннинг ҳар доимгидек иддао қилишича, Россия ҳарбий ҳаракатларни бошламаган. "Ҳақиқат шундаки, биз буни хоҳламадик ва урушни биз бошламадик; улар биз билан жанг қила бошладилар", деди президент.
У шунингдек, Минск келишувларини эслади. Путиннинг сўзларига кўра, айрим қоидаларнинг маъноси шундаки, агар Украина НАТОга қўшилса, мамлакатнинг жануби-шарқий қисми ажралиб чиқиш ҳуқуқига эга бўлиши мумкин. Президент Россия келишувларнинг амалга оширилишига умид қилганини айтди, аммо кейинчалик Ғарб давлатлари уларни амалга ошириш ниятида эмас деган хулосага келди.
Путин Украинанинг бетараф мақомини Россиянинг мақсадларидан бири сифатида келтирди. У Украинанинг давлат суверенитети декларациясини келтирди, бу мамлакатнинг доимий нейтрал давлат бўлиш ниятини тасдиқлади ва Москва Киевнинг НАТОга аъзо бўлиш йўлидаги кейинги йўналишини унинг хавфсизлигига таъсир қилувчи деб билишини таъкидлади.
РФ президенти Россия ва Украинадаги нишонларга ҳужумларни ўзаро тўхтатиш таклифларини мантиқсиз деб атади, Ғарб санкциялари эса амалда қолмоқда. Шунингдек, у Украинанинг Россия ҳудудига чуқур зарбалари Ғарб мамлакатларининг разведка ва техник ёрдамисиз имконсиз эканлигини айтди.
Путин НАТО ва Украина бўйича Минск келишувларининг тафсилотларини ошкор қилди.
Ғарб ва Европа билан муносабатлар ҳақида
Путин СССР қулаганидан кейин Ғарбда "жазосизлик ва рухсат бериш" ҳисси пайдо бўлганини таъкидлади. У НАТОнинг Югославияга қарши операциясини бунинг дастлабки кўринишларидан бири сифатида келтирди. Унинг сўзларига кўра, Россиянинг биринчи президенти Борис Ельцин Югославия масаласида Ғарб мамлакатлари билан музокара олиб боришга ҳаракат қилган, аммо унинг позицияси эътиборга олинмаган.
Путин шунингдек, 2000-йилларда Ғарб мамлакатлари билан муносабатларни яхшилашга уринишларидан афсусланмаслигини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, бу ҳаракатлар Москвага келишувларга эришиш учун қўлидан келган барча ишни қилганини кўриш имконини берди. "Биз ҳамма нарсани қилдик, ҳамма нарсани таклиф қилдик ва у ерда бизни яхши кутиб олмасликларини англадик", деди президент.
Путин Россия Европа мамлакатлари билан муносабатларни тиклаш учун олдиндан шартлар қўймаслигини айтди. У Европа Иттифоқининг айрим Европа давлатларининг Россия билан ўзаро муносабатларига қўйган чекловларини танқид қилиб, Москванинг ҳамкорликка қайтишга тайёрлигини билдирди.
Президент шунингдек, Россия "на 2029 йилда, на 2030 йилда, на 2050 йилда" бошқа мамлакатларга ҳужум қилиш ниятида эмаслигини айтди. Бироқ, у агар ҳужум содир бўлса, Москва жавоб беришини таъкидлади.
Калининград ва ядровий қурол ҳақида
Путин Россия Ташқи ишлар вазирлигининг Калининград вилоятини блокада қилишга уриниш ҳолатида ядровий қуролдан фойдаланиш эҳтимоли ҳақидаги баёнотларига изоҳ берди. Унинг сўзларига кўра, бу қўрқитиш уриниши эмас, балки Россияга қарши таҳдидларга жавобдир.
Президент Россия ҳудудига тўғридан-тўғри ҳужум қилинган тақдирда, мамлакатда мавжуд бўлган "барча қуроллар"дан фойдаланиш муқаррар равишда кун тартибида бўлишини айтди. У шунингдек, Москванинг баёнотларини НАТОнинг Болтиқбўйи минтақасидаги ҳарбий фаоллигининг күчайиши билан боғлади.
Ҳаракат эркинлиги ҳақида
Россия Россия кемаларини мусодара қилишга уринишлар бўлган тақдирда ҳам шунга ўхшаш жавоб қайтаради. Унинг сўзларига кўра, Болтиқбўйи ва Тинч океанлари каби турли минтақаларда қасос чоралари кўрилиши мумкин.
Шу билан бирга, президент Москва навигация эркинлигини қўллаб-қувватлашини ва қўшимча чекловлар жорий этилишига қарши эканини таъкидлади. У томонлар мавжуд қоидаларга риоя қилмаса, бу соҳада янги халқаро нормалар кераксиз эканлигини таъкидлади.
АҚШ ва Трамп ҳақида
Путин АҚШ президенти Дональд Трамп ва Хитой президенти Си Цзиньпин билан уч томонлама учрашув ўтказиши мумкинлигини айтди. У бундай саммитнинг мазмунли кун тартиби бўлиши кераклигини таъкидлади.
Президент Трамп билан муносабатларини узоқ муддатли ва самимий деб таърифлади ва унинг Украина можаросини ҳал қилиш борасидаги ҳаракатларини самимий деб билишини айтди.
Путиннинг сўзларига кўра, ўнлаб йиллар давомида тўпланган қарама-қаршиликлар Россия ва АҚШ ўртасидаги муносабатларни тиклашга тўсқинлик қилмоқда. Москва бу омиллар ўтмишда қолиб кетишидан ва ўзаро манфаатли ҳамкорлик учун имкониятлар очишидан манфаатдор.
Стратегик қуроллар ҳақида
Путиннинг таъкидлашича, Россия Қўшма Штатлар билан стратегик қуролларни назорат қилиш бўйича музокараларни қайта бошлашга қарши эмас. Бироқ, Москва ҳали Россиянинг таклифларига жавоб олмаган.
Президент Россия бошқа давлатларда бўлмаган қуролларга эга эканлигини ва шунинг учун ўзини музокаралар жараёнига жуда боғлиқ деб ҳисобламаслигини таъкидлади. Шунингдек, у Россия ядровий кучларининг тахминан 98 фоизи замонавий тизимлар эканлигини таъкидлади.
Хитой ҳақида
Путин Россия-Хитой муносабатларини ишончли ва дўстона деб таърифлади. Унинг таъкидлашича, Пекиннинг халқаро ишларда ортиб бораётган роли глобал сиёсатни барқарорлаштиришга ҳисса қўшади.
