Муҳим янгиликлар

Бу 2022 йил февралда Россиянинг Украинага кенг кўламли ҳарбий ҳаракатлари бошланганидан кейинги биринчи Давлат думаси сайловидир. Шу сабабли ташқи сиёсат ва уруш сайлов кампаниясининг деярли барча бошқа мавзуларига таъсир қилмоқда.  Агар парламентдаги ҳозирги сиёсий мувозанат деярли сақланиб қолса, ташқи сиёсат, мудофаа харажатлари ва давлат бошқарувидаги асосий курс бўйича кескин институционал бурилишларни кутиб бўлмайди. 

Бир неча йил аввал инсоният мавжудлигига таҳдид солувчи сунъий интеллект ҳақидаги баҳслар асосан илмий фантастика мавзуси эди. Бугун уни футуролог ва файласуфларгина эмас, йирик СИ-компаниялар раҳбарлари, киберхавфсизлик мутахассислари, математиклар, автоном тизимлар ишлаб чиқувчилари ва давлат тузилмалари ҳам муҳокама қилмоқда. 

Сербиянинг Ўзбекистонга узоқ масофали баллистик ракеталар соҳасида ҳамкорлик қилишни таклиф этгани Марказий Осиёдаги ҳарбий-сиёсий вазиятга нисбатан жиддий саволларни юзага келтирди. Ўзбекистонга бундай қурол нима учун керак? Нега Тошкент ракетасозлик соҳасида айнан Сербия билан ҳамкорлик қилиши мумкин? Бу ташаббус Россия манфаатлари билан боғлиқми?

Фолкленд оролларининг географик жойлашуви уларнинг сиёсий ва стратегик аҳамиятини ҳам белгилаб беради. Архипелаг Жанубий Америка қирғоқларига яқин бўлишига қарамай, Буюк Британиядан минглаб километр узоқда жойлашган. Шу билан бирга, ороллар Жанубий Атлантикадаги денгиз йўллари, балиқчилик ҳудудлари, Антарктидага олиб борувчи йўналишлар ва истиқболли нефт конлари яқинида жойлашган. 

Ҳозирги замонда геосиёсий можаролар тобора бир-биридан айро ҳолда қолмаяпти. Россиянинг Украинага қарши уруши ва Эрон атрофидаги қарама-қаршилик ҳарбий технологиялар, разведка, энергетика бозорлари ва логистика орқали бир-бирига боғланмоқда. Аммо бу боғлиқликнинг яна бир ўлчови бор — бу экологик ўлчовдир. Можаролар қанча узоқ давом этса, уларнинг давлатлар ва инсонлар учун эмас, балки иқлим, денгиз экотизимлари ва энергетик трансформация учун ҳам нархи шунча юқори бўлади.

1980-йилларда Исроилда рўёбга чиқмаган Lavi лойиҳаси орадан қирқ йил ўтиб Ўзбекистон осмонида кутилмаган тарзда намоён бўлди. Унинг технологик мероси билан боғлиқ бўлган J-10 авлодлари бугун Хитойнинг ҳарбий экспорти рамзига айланмоқда. Ўзбекистоннинг J-10CE самолётларини харид қилиши эса нафақат авиация модернизацияси, балки минтақадаги ҳарбий-техник ва геосиёсий мувозанат ўзгараётганининг ҳам белгисидир.

Замонавий инфратузилма ва бизнес фойдани йўқотмаслик учун одамларнинг иримига мослашишга мажбур. Масалан, 13 рақами айрим лифтларнинг тугмаларидан, самолётлардаги ўриндиқлар қаторлари схемасидан, круиз лайнерлари палубалари рақамларидан ва баъзан ҳатто меҳмонхона хоналари рақамларидан ҳам "йўқолган". Албатта, аксар ҳолларда 13 рақамини ҳақиқатан ҳам хавфли деб ҳисоблашмасада, мижозларнинг психологик ҳолатини ҳисобга олишади. 

Мамлакат айнан неча нафар ҳарбий хизматчисини Ғазога юбориши ҳозирча расман очиқланмаган. Шунинг учун "Қозоғистон минглаб аскар юборади" деган қатъий хулоса қилишга эрта. Бироқ Остона Ғазо учун тузилаётган Халқаро барқарорлаштириш кучларига ўз ҳарбийларини тақдим этиш ниятини расман билдирган.

2022 йил февралида Россиянинг кенг кўламли босқини бошланганидан кейин Украина Ғарб танкларини олишга қатъий интилди. Leopard, Challenger ва Abrams танкларининг етказиб берилиши Украина армиясини кучайтиришнинг муҳим омили сифатида кўрилди. Аммо Ғарб техникаси бир йилга кечикди - 2023 йилда фронтга етиб келган вақтга келиб, жанг майдони сезиларли даражада ўзгариб бўлган эди.

Ўзбекистон мустақиллигининг 35 йиллигига бағишланган байрам тантаналари ижтимоий тармоқларда катта акс-садо берди. Президент Шавкат Мирзиёевнинг нутқи, тарихий саҳналар ва байрам дастури минглаб фойдаланувчиларда кучли таассурот уйғотди. Platina.uz байрамга муносабат билдирган ижтимоий тармоқ фойдаланувчиларининг энг қизиқарли ва самимий изоҳларини бир жойга тўплади.

2022 йилда эришилган амалдаги сулҳ натижасида нисбатан тинч давр бошланган бўлса-да, 2026 йил ёзида Яман яна кенг кўламли уруш остонасига қайтди. Август ойида ҳусийлар ва халқаро ҳамжамият томонидан тан олинган Яман ҳукумати кучлари ўртасидаги тўқнашувлар, айниқса, Маъриб ва Ҳадрамаут ҳудудларида кучайди. 

Исроилнинг Абу ад-Дуҳур ҳарбий аэродромига берган зарбаси Сурия ҳудудига навбатдаги ҳужумдан кўра кенгроқ маънога эга бўлди. Бу зарба Суриянинг келажакдаги ҳарбий-сиёсий архитектураси ким томонидан ва қандай шартлар асосида шакллантирилиши масаласидаги чуқур қарама-қаршиликни намоён қилди. Гап Сурия, Туркия, Исроил ва минтақада ўз манфаатлари мувозанатини ўрнатишга интилаётган ташқи кучлар ўртасидаги рақобат ҳақида бормоқда.