Путиннинг АҚШга дизель ёқилғиси етказиб бериш режаси ўзгарди
АҚШга Россия дизель ёқилғисини етказиб бериши кутилган икки танкер йўналишини ўзгартириб, Жазоир ва Бразилия томон ҳаракатланмоқда. Яна бир танкер эса АҚШга қараб йўлини давом эттираётгани айтилмоқда. Бу ҳолат Дональд Трамп ва Владимир Путин ўртасидаги ёқилғи етказиб бериш келишуви муаммоларга дуч келган бўлиши мумкинлигини кўрсатмоқда.
Россия дизель ёқилғисини АҚШга олиб кетаётгани айтилган иккита танкер дастлабки йўналишини ўзгартирганга ўхшайди. Танкерларнинг йўналишни ўзгартириши Дональд Трампнинг Россия билан дизель ёқилғиси етказиб бериш бўйича келишуви муаммога дуч келган бўлиши мумкинлигини англатади.
Трамп ўтган ой Кремль билан АҚШга Россия дизель ёқилғисини импорт қилиш бўйича келишувга эришганини эълон қилган эди. Бунинг учун АҚШ Молия вазирлиги Россия ёқилғисига нисбатан санкцияларни вақтинча юмшатган.
Мазкур келишув демократиклар, айрим республикачилар ва Европа расмийларининг кескин танқидига учради. Улар Трампни Владимир Путинга нисбатан босимни камайтириш ва Кремль даромадларини оширишга ҳисса қўшишда айблади.
«Бу келишув рақибимизга совға ва иттифоқчиларимизга хиёнатдир. Уни бекор қилиш керак», — деб ёзган эди АҚШнинг икки партиядан бўлган сенаторлари гуруҳи ўтган ой Оқ уй, Молия вазири Скотт Бессент ва Давлат котиби Марко Рубиога йўллаган мактубида.
Украина президенти Владимир Зеленский ҳам ушбу қарордан кутилмаганда хабардор бўлгани айтилган. У келишувни «кучли иттифоқчилар томонидан қабул қилинган заиф қарор» деб атаган.
Италия бош вазири Жоржа Мелони эса Украина шаҳарлари Россия бомбардимонига учраётган бир пайтда бундай келишув Москванинг ҳаракатларини қонунийлаштиришини таъкидлаган.
Шу билан бирга, келишув Трампнинг оралиқ сайловлар олдидан қишлоқ ҳудудларидаги сайловчиларни қўллаб-қувватлашга қаратилган сўнгги уринишларидан бири сифатида ҳам баҳоланган. Айниқса, фермерлар Эронга қарши уруш ортдан дизель ёқилғиси нархининг ошишидан жиддий зарар кўрган эди.
«Америкаликлар, айниқса, буюк фермерларимиз, чорвадорларимиз ва юк ташувчиларимиз учун нархларни пасайтириш менинг энг устувор вазифам», — деган эди Трамп 9 октябрь куни Truth Social тармоғидаги баёнотида.
Бироқ келишув республикачиларнинг оралиқ сайловлардаги имкониятларини яхшилашга ёрдам бермаганга ўхшайди. Демократлар Айова, Канзас, Техас ва Висконсин штатларида республикачилар кучли бўлган ҳудудларда сезиларли натижаларга эришган.
Танкерларнинг йўналишлари ўзгаргани ҳақидаги маълумотлар ҳам эътиборга молик. Хусусан, Talisman номли танкер аввал АҚШнинг Атлантика соҳилини манзил сифатида кўрсатган. Бироқ денгиз транспорти маълумотларига кўра, у Жазоир қирғоқлари яқинида бўлиб, аксинча йўналишда ҳаракатланмоқда.
Россия дизель ёқилғисини ташиётгани айтилган яна бир танкер — Leruo ҳам аввал АҚШ томон йўл олган эди. Эндиликда у Бразилияга бориши кутилмоқда.
Financial Times маълумотига кўра, яна бир танкер АҚШ томон ҳаракатланишда давом этаётган бўлиши мумкин.
Танкерлар йўналишини ўзгартиришининг сабабларидан бири АҚШ портларига етиб боргач, уларнинг қабул қилиниши ёки ортга қайтарилиши борасидаги ноаниқлик бўлиши мумкин. Чунки мамлакат расмийлари Россия ёқилғисини етказиб бериш қонунийлиги масаласида турлича фикр билдирмоқда.
Душанба куни Нью-Жерси штати губернатори Микки Шерилл штатдаги порт терминаллари операторларини Россия дизель ёқилғисини қабул қилмаслик ҳақида огоҳлантирди.
«Трамп маъмурияти ташаббуси билан АҚШнинг шарқий соҳилига йўл олаётган ноқонуний Россия ёқилғисини сотиб олиш ёки тушириш билан шуғулланган компаниялар ва жисмоний шахслар фуқаролик ҳамда жиноий жавобгарлик доирасида оғир жазоларга тортилиши мумкин», — деб ёзган у ўз мактубида.
Шу тариқа, Россия дизель ёқилғисини АҚШга етказиб бериш бўйича келишув атрофида сиёсий ва ҳуқуқий зиддиятлар кучаймоқда. Танкерларнинг йўналишини ўзгартириши эса келишувнинг амалда қандай бажарилиши борасида саволларни юзага келтирмоқда.
