АҚШ Эронга ҳужум қилди: Трамп уруш бошлайдими ёки Теҳрон билан келишувга эришадими?
АҚШ кутилмаганда Эроннинг Қешм оролига ҳужум қилди. Эроннинг IRNA ахборот агентлигига кўра, портлаш душанба куни кечқурун содир бўлган. Гувоҳлар агентликка Эроннинг жанубий соҳили яқинида, Ҳурмуз бўғози ҳудудида жойлашган орол устида иккита самолёт учиб ўтаётганини кўрганини айтган.
«Ҳодиса Америка ҳарбийлари Ҳурмуз бўғозида АҚШ расмийлари «мудофаа зарбалари» деб атаган ҳарбий амалиётни амалга оширгани ҳақида хабар берган бир вақтда юз берди», дея ёзади Al Jazeera нашри.
Эроннинг Fars ахборот агентлиги ҳам Бандар-Ленге порт шаҳрида портлашлар эшитилгани, уларнинг овози денгиз томондан келганини маълум қилган.
The Wall Street Journal нашри АҚШ расмийларига таяниб, зарбалар Америка ҳарбийлари томонидан амалга оширилганини хабар қилди.
Нашр суҳбатлашган айрим расмийларнинг айтишича, зарбалар мудофаа хусусиятига эга бўлиб, Эроннинг Ҳурмуз бўғозида савдо кемаларига ҳужум қилиш имкониятларини чеклашга қаратилган. Расмийлардан бири Вашингтон йирик ҳарбий амалиётлар қайта бошланган деган таассурот уйғотмаслик учун ушбу операцияни атайлаб кенг жамоатчиликка ошкор қилмаганини билдирган.
Associated Press ахборот агентлиги ҳам АҚШ расмийларидан бирига таяниб, Америка ҳарбийлари Ҳурмуз бўғозидаги Эрон нишонларига қарши мудофаа зарбаларини амалга оширганини хабар қилди. Расмийнинг сўзларига кўра, АҚШ объектларига қарши ер-ҳаво ракеталаридан фойдаланаётган эронлик кучлар нишонга олинган.
Fox News ва Axios журналистлари эса ҳужумлар Эрон Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси (ИИҚК) душанба куни Ҳурмуз бўғозида АҚШ самолётига қарата ўт очганидан кейин амалга оширилганини хабар қилди.
Fox News журналисти Женнифер Гриффин АҚШ расмийларидан бирига таяниб, мазкур ҳодиса «АҚШ томонидан кенг кўламли зарбалар бериш бошланганини англатмаслиги»ни ёзган.
Ҳозирча Эрон ва АҚШ расмийлари мазкур хабарларга муносабат билдиргани йўқ.
АҚШ ва Эрон ўртасидаги музокаралар
Душанба куни Эрон Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси Қешм оролининг жанубида электрон уруш воситалари ёрдамида АҚШнинг разведка самолётлари сифатида таърифланган иккита дронини қўлга олганини маълум қилган эди. Шунингдек, корпус Ҳурмуз бўғозининг шарқий қисмида MҚ-9 русумли дронни уриб туширганини билдирган.
АҚШда бўлиб ўтиши режалаштирилган муҳим оралиқ сайловлар арафасида берилгани айтилаётган зарбалар Дональд Трампнинг Республикачилар партияси Вакиллар палатаси ва Сенат устидан назоратни сақлаб қолиш учун курашаётган бир пайтга тўғри келмоқда.
Бу, шунингдек, АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши янги ҳужумлари қайта бошланишининг олдини олишга қаратилган дипломатик саъй-ҳаракатлар кучайган даврда юз бермоқда.
Дональд Трамп душанба куни ўзининг Truth Social ижтимоий тармоғидаги саҳифасида Эрон билан келишувга тез орада эришилиши мумкинлигига ишора қилди.
«Нефть нархлари кескин пасаймоқда — бир баррель учун қарийб 10 долларга арзонлади. Бу рекорд даражадаги пасайиш, чунки одамлар Эрон билан уруш бўлмайди, деб ҳисобламоқда. Эрон имкон қадар тезроқ келишувга эришишни истаяпти. Бу амалга ошиши мумкин!» — деб ёзди Трамп.
Аввалроқ журналистлар ундан сешанба кунги оралиқ сайловлардан кейин Эронга зарба бериш имкониятини кўриб чиқаётган-қилмаётганини сўраганида, Трамп «йўқ», деб жавоб берган эди.
АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс ҳам зарбалар ҳақидаги хабарлар тарқалишидан олдин музокаралар борасида оптимистик фикр билдирган. У душанба куни журналистларга Трамп билан Эрон бўйича музокараларни муҳокама қилганини айтди.
Ўтган ҳафта Эрон хавфсизлик кенгаши раҳбари Муҳсин Ризоийга юборган мактуби ҳақидаги саволга жавоб берар экан, Вэнс: «Биз эронликлар билан бир неча бор яхши мулоқотлар ўтказдик. Президент ҳам, мен ҳам музокаралар орқали келишувга эришиш истиқболларига анча ижобий қараяпмиз. Бу борадаги ишларни давом эттирамиз», деган эди.
Эрон Ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби Исмоил Бақоий эса Теҳроннинг тинчликка эришиш бўйича талаблари Вашингтонга аниқ етказилганини таъкидлаб, «Энди навбат АҚШда», деган.
Унинг айтишича, Эрон томонидан Ҳурмуз бўғозини қайта очиш бўйича таклиф этилган режа қисқартирилган ва Вашингтон Теҳрон шартларини бажарган тақдирда, уни икки кун ичида амалга ошириш мумкин.
Эроннинг шартлари қаторига АҚШ томонидан Эрон портларига ўрнатилган денгиз блокадасини бекор қилиш ҳамда ҳарбий ҳаракатларни тўхтатиш бўйича кафолатлар бериш киради. Бу эса Ҳурмуз бўғозини қайта очиш ва музокараларни янгидан бошлаш учун имконият яратиши мумкин.
Дипломатик саъй-ҳаракатларга қарамай, Исроил бош вазири Биньямин Нетаньяху ҳам АҚШдаги оралиқ сайловлардан кейин Эронга қарши навбатдаги зарбалар тўлқинини амалга ошириш тарафдори бўлиб келмоқда. Associated Press агентлиги бу ҳақда минтақадаги икки расмий ва вазиятдан хабардор яна бир манбага таяниб хабар берган.
