Ўзбекистон Марказий Осиёдаги энг хавфсиз мамлакат деб топилди

Жорий йилнинг июнь ойида эълон қилинган янгиланган Глобал Тинчлик Индексида Ўзбекистон Марказий Осиёдаги энг хавфсиз мамлакат деб топилди.

Мутахассислар республиканинг рейтингини сезиларли даражада оширди, бу 2025 йилги индексда минтақавий етакчи бўлган Қозоғистондан ўзиб кетишга имкон берди.

Ушбу рейтинг Австралияда жойлашган мустақил халқаро таҳлил маркази бўлган Иқтисодиёт ва Тинчлик Институти мутахассислари томонидан тузилган.

Дунёнинг 163 мамлакатидаги вазиятни ўрганадиган энг тинч давлатлар рўйхатини тузишда учта асосий йўналиш ҳисобга олинади: ички ва ташқи можаролар, ижтимоий хавфсизлик шунингдек, милитаризация.

Йигирма учта мезон, жумладан, қўшнилар билан муносабатлар, аҳолида қочқинлар улуши, сиёсий беқарорлик ва жамоат тартиби, жиноятчилик статистикаси, хавфсизлик кучларидаги ходимлар сони, ҳарбий харажатлар ва бошқалар кўриб чиқилади. Баҳолаш беш балли шкала бўйича амалга оширилади: балл қанчалик паст бўлса, рейтинг шунчалик юқори бўлади.

Ўзбекистон янги рўйхатда 1,728 балл билан 37-ўринни эгаллади. Аввалги индексга нисбатан мамлакат 10 поғонага кўтарилди.

Ўтган йилги минтақавий етакчи Қозоғистон Марказий Осиё қўшнилари орасида иккинчи ўринни эгаллади. Глобал рейтингда мамлакат 1,771 балл билан 44-ўринни эгаллади.

Тожикистон 1,799 балл билан бироз пастроқда жойлашган бўлиб, 47-ўринни эгаллади. Бироқ, республика энг катта пасайишни бошдан кечирди ва 6 ўринни йўқотди.

Қирғизистон 8 позицияни яхшилаганига қарамай, атиги 1,865 балл билан 61-ўринни эгаллади. Ниҳоят, Туркманистон Марказий Осиёдаги постсовет республикалари орасида энг хавфсиз бўлмаган мамлакат сифатида тан олинди, 1,903 балл ва глобал индексда 66-ўринни эгаллади.

Айтганча, глобал рейтингда 56-ўринни эгаллаган Қозоғистон 2025 йилги рейтингда Марказий Осиё мамлакатларига етакчилик қилганди. Ўзбекистон 67-ўрин, Қирғизистон 78-ўрин, Тожикистон 79-ўрин ва Туркманистон 87-ўринни эгаллади.

Янгиланган рўйхатнинг юқори қисмида кутилмаган ҳодисалар йўқ. Анъанага кўра, бу ўринни орол давлатлари ва Европа мамлакатлари эгаллайди. Иккинчи йил кетма-кет биринчи ўринни Исландия эгаллаб турибди (1,161 балл). Ундан кейин кучли бешликда Янги Зеландия, Швейцария, Словения ва Ирландия бор. Энг паст ўрин ҳам ўзгаришсиз қолди: Россия (163-ўрин) (3,367 балл), у 2022 йилда Украина билан уруш бошлаган ва ҳали ҳам қўшни давлат ҳудудида ҳарбий ҳаракатлар олиб бормоқда. Шунингдек, ташқи давлатлар қаторида можароларга аралашган ёки сиёсий беқарорликни бошдан кечираётган Сурия, Афғонистон, Исроил, Украина, Конго Демократик Республикаси ва Судан каби давлатлар ҳам бор.