АҚШ Ироқни бомбалаган кун ва Россиядаги фожиа

3 сентябр санаси билан боғлиқ хабарлар.

Воқеалар.

1783 йил – Версал шартномаси имзоланди. Буюк Британия АҚШ мустақиллигини тан олди.

1791 йил – Франция ўзининг биринчи конституциясини эълон қилди.

1803 йил – Жон Далтон кимёвий элементлар учун стандарт ёзув билан биринчи рекордни яратди.

1812 йил – Англияда дунёдаги биринчи консерва заводи саноатда ишлаб чиқарилган биринчи консерва консервасини ишлаб чиқарди.

1870 йил – Бухоро амирлигига таркибидаги Китоб беклиги руслар томонидан босиб олингандан кейин ҳарбий арбоб, маърифатпарвар Жўрабек саройидаги шарқ қўлёзма асарларидан иборат ноёб кутубхона тўлиқлигича қўлга олинганлиги ҳақида Зарафшон округи бошлиғи генерал-майор Абрамов Туркистон генерал-губернаторига хабар қилди. Туркистон генерал-губернатори Кауфман бу қимматли қўлёзмалар ҳақидаги хабардан воқиф бўлган заҳотиёқ уларни Санкт-Петербургга – Император халқ кутубхонасига жўнатиш мақсадида 1870 йил 23 сентябрда Абрамовга қўлёзма китобларни Тошкентга, генерал-губернаторлик идорасига юборишни буюрди.

Хатда жумладан шундай дейилган: “...Сиз жанобларидан барча китобларнинг фехристини тузиб, менинг идорамга юборишингизни сўрайман. Мабодо жаноб Александр Кун қўлёзма асарларнинг ҳеч бўлмаса энг муҳим нусхаларини қисқача баён қилиб берса, жуда фойдали бўлар эди. Кейин бу китобларнинг ўзи қисқача баёни билан халқ кутубхонасига жўнатилади”. Генерал Абрамов генерал Кауфманнинг талабини ортиғи билан бажарди. У Жўрабек саройи забт этилганда фақат ўзи тортиб олган қўлёзма китобларидан ташқари, Александр Кун томонидан Шаҳрисабзда йиғилган қўлёзма асарларни ҳам қўшиб жўнатди.

1879 йил – афғон исёнчилари Кобулдаги Британия легациясига ҳужум қилди. Элчи Пер Кавагнарини ўлдирилди.

1880 йил – Санкт-Петербургда муҳандис Фёдор Пиротский Россияда дунёдаги биринчи биринчи электр трамвайни намойиш қилди.

1919 йил – Тошкент шаҳрида Туркистон республикаси вилоят адлия раҳбарларининг биринчи қурултойи бўлиб ўтди. Қурултой кун тартибидаги асосий масала судья ва терговчиларни ҳарбий сафарбарликдан озод этишга қаратилган эди.

1939 йил – Буюк Британия, Франция, Ҳиндистон, Австралия ва Янги Зеландия Германияга уруш эълон қилди.

1950 йил – Формула-1 бўйича биринчи жаҳон чемпионати Монзада (Италия) трекдаги пойгалар билан якунланди. Чемпион 43 ёшли Нино Фарина бўлди.

1958 йил – Навоий кон-металлургия комбинатига пойдевор қўйилиши билан Навоий шаҳрига асос солинди. Комбинат Ўзбекистоннинг 5 та вилоятида жойлашган 5 та кон бошқармаси ва улар негизида қурилган Навоий, Советобод (ҳозирги Нуробод), Зарафшон, Учқудуқ шаҳарлари, Мурунтов, Красногорск, Зафаробод, Шалқар шаҳарчаларига асос солган.

1976 йил – Викинг-2 учувчисиз аппарати Марсга қўнди.

1993 йил – Ўзбекистон Респбликасининг “Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида”, “Ўзбекистон Республикаси матбуот ва оммавий ахборот воситалари ходимлари кунини белгилаш тўғрисида” Қонунлари қабул қилинди.

• Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг “Ўзбекистон Республикаси орденлари ва медалларининг тасвирлари ҳақида”ги қарори қабул қилинди.

1996 йил – Қўшма Штатлар Ироққа ракета ҳужуми уюштирди (Саҳрода зарба бериш операцияси).

1998 йил – Тошкентдаги Олимпия шон-шуҳрати музейи олдидан тошкентлик Мурод Қосимов дунё бўйлаб велосипедда уч йиллик сафарга жўнади.

2001 йил – Ўзбекистон Миллий академик драма театри жамоаси ўзининг янги қурилган муҳташам биносида илк мавсумини Ўзбекистон Қаҳрамони, Халқ шоири Абдулла Ориповнинг “Соҳибқирон” драмаси билан бошлади.

2004 йил – Беслан шаҳридаги (Шимолий Осетия) 1-сонли мактабда 2004 йил 1 сентябр куни эрталаб ўқув йили бошланишига бағишланган тантанали йиғилиш пайтида террорчилар томонидан содир этилган тадбир иштирокчилари гаровга олинган. Террорчилар икки ярим кун давомида 1100 дан ортиқ гаровга олинганларни миналанган бинода (асосан болалар, уларнинг ота-оналари ва мактаб ходимлари) энг оғир шароитларда ушлаб туришган, одамларни ҳатто минимал табиий эҳтиёжлардан ҳам маҳрум қилганлар.

Учинчи куни соат 13:05 атрофида мактаб спорт залида портлашлар содир бўлди ва кейинроқ ёнғин чиқди, натижада бино қисман қулаб тушди. Биринчи портлашлардан сўнг, гаровга олинганлар мактабдан қочиб қутула бошладилар ва Федерал хавфсизлик хизмати (ТССН ФСБ) махсус мақсадли маркази кучлари ҳужум бошлади. Отишма пайтида, шу жумладан тинч аҳоли иштирокида шахсий қуроллардан фойдаланган ҳолда, 27 террорчи ўлдирилди. Тирик олинган ягона террорчи Нурпаша Кулаев ҳибсга олинди ва кейинчалик суд томонидан умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинди.

Ҳужум пайтида гаровга олинганларнинг аксарияти озод қилинган бўлса-да, ҳужум натижасида гаровга олинганларнинг 314 нафари, жумладан, 186 нафари бола ҳалок бўлган. Ҳаммаси бўлиб, қутқарувчилар билан бирга, 333 киши ҳалок бўлди ва камида 783 киши турли даражадаги жароҳат олди.

Террор ҳужумидан кўрилган иқтисодий зарар 34 миллион рублдан ошган.

2008 йил – Никарагуа президенти Даниел Ортега Абхазия ва Жанубий Осетияни тан олганини эълон қилди.

2015 йил – Япония империяси устидан қозонилган Ғалабанинг 70 йиллиги шарафига дунёнинг 49 мамлакатидан 12 минг аскар биринчи марта Пекиннинг Тянанмен майдонида юриш қилди.

2020 йил – Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Суд ҳокимияти органлари фаолиятини рақамлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори қабул қилинди.

Таваллудлар.

1970 йил – Ўзбекистон Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги директори, Ўзбекистон кикбоксинг ассоциацияси вице президенти Асаджон Ходжаев;

1981 йил – Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Сардор Раҳимхон таваллуд топган.