Ўзбекистонда эҳтиёжманд оилаларга қиш мавсумида қандай ёрдамлар берилади?

Янги чоралар Президентнинг 2026 йил 28 октябрдаги ПФ-236-сон фармони ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 31 октябрдаги тегишли қарорлари билан белгиланган.

Жорий йил ноябрь ойида 1 миллиондан ортиқ эҳтиёжманд оилага 1 миллион сўмдан бир марталик моддий ёрдам ажратилиши кўзда тутилган. Ҳозирга қадар ёрдам олувчилар рўйхатига 900 мингга яқин оила ва фуқаро киритилган. Улар орасида Ижтимоий реестрдаги 555 минг оила, қўшимча рўйхатдаги 260 минг оила, ёлғиз яшовчи ва парваришга муҳтож кексалар ҳамда ногиронлиги бўлган 18,3 минг фуқаро бор. Шунингдек, етим ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар яшайдиган 4,7 минг оила ҳамда марказлашган иситиш тизимига уланган кўп қаватли уйлардаги 61 минг оила ҳам ушбу ёрдам билан қамраб олинади.

Қўшимча рўйхатга киритиладиган оилалар учун даромад мезонлари ҳам белгиланган. Бунда оиланинг ҳар бир аъзосига тўғри келадиган ўртача ойлик даромад минимал истеъмол харажатларининг икки бараваридан ошмаслиги керак. Марказлашган иситиш тизимига уланган хонадонлар учун эса Тошкент шаҳрида бу чегара минимал истеъмол харажатларининг уч баравари, бошқа ҳудудларда икки баравари этиб белгиланган. Даромади ушбу мезондан юқори бўлган айрим эҳтиёжманд оилалар ҳам туман ёки шаҳар штаби қарори билан ёрдам олувчилар рўйхатига киритилиши мумкин. Моддий ёрдам пуллари 2026 йил 30 ноябрга қадар фуқароларнинг ижтимоий ёки банк карталарига ўтказилади.

Қиш мавсумида коммунал харажатларни қоплашга қаратилган ёрдам механизмлари ҳам ўзгартирилди. Хусусан, электр энергияси ва табиий газ истеъмоли учун компенсация олишда оиланинг ҳар бир аъзосига тўғри келадиган даромад чегараси минимал истеъмол харажатларининг 1,5 бараваридан икки бараваригача оширилди. Бундан ташқари, ушбу компенсация тўловларини амалга ошириш муддати 2028 йил 1 апрелга қадар узайтирилди.

Табиий газ мавжуд бўлмаган ёки газ етказиб бериш қийин бўлган ҳудудларда яшовчи аҳоли учун ҳам қўшимча енгиллик жорий этилди. 2026 йил 31 октябрдаги 601-сон қарорга мувофиқ, иситиш мавсумида электр энергиясининг ойлик базавий истеъмол меъёри 200 киловатт-соатдан 350 киловатт-соатга оширилди. Бу, айниқса, уйини электр энергияси ёрдамида иситадиган хонадонлар учун қўшимча имконият яратади.

Кўмир билан иситиладиган хонадонлар учун ҳам компенсация олиш шартлари енгиллаштирилди. Янги тартибга кўра, ёрдам олиш учун оиланинг ҳар бир аъзосига тўғри келадиган даромад минимал истеъмол харажатларининг бир бараваридан икки бараваригача оширилди. 2029 йил 1 январга қадар амал қиладиган ушбу механизм доирасида харид қилинган ҳар бир тонна кўмир учун 300 минг сўмдан компенсация берилади. Бунда бир календарь йилида тўланадиган компенсациянинг энг юқори миқдори 600 минг сўмни ташкил этади.

Компенсация олиш учун фуқаролар mycoal.uz платформаси орқали кўмир харид қилиши ва кейин ижтимоий ходим, «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази, Давлат хизматлари маркази ёки my.gov.uz орқали ариза топшириши мумкин. Ҳозирга қадар ушбу йўналишда 50 мингдан ортиқ ариза келиб тушган. Улардан 7 минг нафарига компенсация тайинланган, 43 мингдан ортиқ ариза эса рад этилган.

Суюлтирилган газ истеъмолчилари учун ҳам янги компенсация тартиби жорий этилади. 2026 йил 31 октябрдаги 602-сон қарорга мувофиқ, 15 ноябрдан бошлаб суюлтирилган газнинг бир килограмми учун нарх 5 минг сўм этиб белгиланади. Белгиланган ижтимоий мезонларга мос оилаларга эса харид қилинган ҳар бир килограмм газ учун 3 минг сўмдан компенсация берилади. Бунда бир ойда кўпи билан 20 килограмм газ учун тўлов амалга оширилади. Демак, оила бир ойда 20 килограмм суюлтирилган газ харид қилса, жами 60 минг сўм компенсация олиши мумкин. Оила ёрдам олиш мезонларига мос келишда давом этса ва газ хариди тасдиқланса, компенсация олиш учун ҳар ой қайтадан ариза топшириш талаб этилмайди.

Шунингдек, оғир ижтимоий шароитдаги маҳаллаларда яшовчи «давлат таъминотидаги оила» тоифасига кирувчи 3 мингта оиланинг турмуш шароитини яхшилаш ҳам режалаштирилган. Уларнинг уйларини иссиқликни сақлайдиган воситалар билан таъминлаш, энергия тежамкор ускуналар ўрнатиш ва қиш мавсумини қулайроқ шароитда ўтказишига кўмаклашиш ишлари давом эттирилади.

Умуман олганда, 2026–2027 йилги иситиш мавсуми учун белгиланган янги чоралар эҳтиёжманд оилаларнинг қишки харажатларини камайтириш, энергия ресурслари истеъмоли билан боғлиқ молиявий юкни енгиллаштиришга қаратилган. Бир марталик моддий ёрдам билан бирга электр энергияси, табиий газ ва кўмир харажатларининг бир қисмини қоплаш механизмларининг кенгайтирилиши ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламларни қўллаб-қувватлашнинг муҳим йўналишларидан бири ҳисобланади.