IFCB «Iman Invest» билан ҳамкорликни тўхтатди: компания раҳбари ва халқаро аудитор ўртасида можаро

IFCB текшируви: инвесторлар маблағлари қандай ишлатилган?

IFCB маълумотига кўра, 2026 йил июль ойида кенгашга «Iman Invest» фаолиятидаги шубҳали молиявий операцияларни акс эттирувчи ҳужжатлар келиб тушган. Шундан сўнг халқаро молиячилар, ҳуқуқшунослар ва шаръий аудиторлардан иборат тафтиш комиссияси тузилган. Комиссия уч ярим ой давомида текширув олиб борган, молиявий текширувлар эса 15 октябрда якунланган.

Кенгаш хулосасида компания раҳбарияти инвесторлар маблағларидан ислом молияси тамойиллари, ички ҳужжатлар ва Ўзбекистон қонунчилигига зид равишда фойдалангани таъкидланган.

Жумладан, «Iman Invest» мудораба тамойили асосида фаолият юритишига қарамай, инвесторлар капитали ёки унинг бир қисми қайтарилмайдиган ҳолатга келган пайтда ҳам фойда тақсимлашда давом этгани айтилади.

Шунингдек, инвесторлар маблағлари қимматбаҳо автомобиллар ва хонадонлар харид қилиш, шахсий манфаатлар ҳамда маъмурий харажатлар учун сарфлангани қайд этилган.

IFCB хулосасига кўра, бунинг натижасида компанияда бир неча миллион долларлик молиявий камомад юзага келган. Кенгаш вакили инвесторлар ўз маблағларини қайтаришни талаб қилган тақдирда, компания барча мажбуриятларини тўлиқ бажаришга қодир бўлмаслиги мумкинлигини билдирган.

Шу сабабли IFCB аниқланган қоидабузарликлар бартараф этилиб, етказилган зарар қопланмагунча «Iman Invest»га маблағ киритишни шариат нуқтаи назаридан тавсия этмаслигини маълум қилган.

Компания раҳбари Рустам Раҳматов эса ўз баёнотида компания фаолияти юзасидан якуний хулоса берилмаганини ва шаръий аудит жараёни давом этаётганини таъкидлаган.

Рустам Раҳматов айбловларни рад этди

«Iman» асосчиси Рустам Раҳматов халқаро аудитор ва IFCB кенгаши аъзоси Маҳмуд Усмон томонидан компания фаолиятига нисбатан билдирилган даъволарни рад этди.

Раҳматовнинг айтишича, томонлар ўртасидаги келишмовчилик хизмат ҳақларини камайтириш масаласи ҳамда «Iman xolding» акцияларидан улуш сўралиши ортидан юзага келган.

Унинг баёнотига кўра, Маҳмуд Усмон билан икки ярим йиллик ҳамкорлик давомида аудиторга 100 минг доллардан ортиқ хизмат ҳақи тўланган. Кейинчалик компания ушбу тўловлар миқдорини камайтиришга қарор қилган.

Раҳматовнинг таъкидлашича, шундан сўнг Маҳмуд Усмон «Iman xolding» акцияларидан улуш сўраган. Компания асосчиси шериклари билан маслаҳатлашганидан кейин бу таклифни рад этган. Унинг фикрича, айнан шу ҳолат томонлар ўртасидаги келишмовчиликка сабаб бўлган.

Бироқ бу баёнотдаги важлар ва томонлар ўртасидаги келишмовчиликнинг сабаблари мустақил равишда тасдиқлангани ҳақида маълумот берилмаган.

Маҳмуд Усмон: «Барча ҳужжатларни тақдим қиламиз»

Рустам Раҳматовнинг баёнотидан кейин ислом молияси бўйича халқаро аудитор ва IFCB кенгаши аъзоси Маҳмуд Усмон ўзининг Telegram саҳифасида жавоб эълон қилди. У компания асосчисининг фикрларини рад этиб, Раҳматовни жамоатчиликни чалғитишга уринишда айблади.

«Iman Invest компанияси раҳбари уятсизларча бизга туҳмат билан чиқиш қилибди. Бу унинг қанчалик умидсиз аҳволга тушиб қолганини кўрсатиб беради. Аллоҳ таоло халқ пулини еган ҳар қандай кимсани дунё ва охиратда жазоласин!» — деб ёзди Усмон.

Аудитор компания раҳбари далилларни талаб қилганидан сўнг, ўз саҳифасида инвесторлар маблағлари ҳисобидан олингани айтилаётган хорижий автомобилнинг фотосурати ва видеосини ҳам эълон қилди.

Маҳмуд Усмоннинг таъкидлашича, у компания фаолиятига доир даъволарини тасдиқловчи ҳужжатларни жамоатчиликка тақдим этишга тайёр.

«Биз сиз азизларга унинг ўзи далил сўрагани учун бирма-бир барча ҳужжатларни тақдим қиламиз. Ҳужжатлар орасида компания директорлари ёзган тушунтириш хатлари, унинг ўз қилмишларини тан олиб имзо қўйгани айтилаётган тафтиш комиссияси қарорлари, ноқонуний транзакцияларни исботловчи ҳужжатлар ва унинг розилиги билан ёзиб олинган кўплаб Zoom учрашувлари видеолари бор», — дея ёзди IFCB кенгаши аъзоси Маҳмуд Усмон.

Унинг ушбу баёнотида тилга олинган ҳужжатлар ва видеоёзувларнинг тўлиқ мазмуни, шунингдек, улар юзасидан мустақил текширув натижалари ҳозирча очиқланмаган.

Усмоннинг таъкидлашича, у аксинча, Раҳматовга ўз улушини етимхонага беришни таклиф қилган. Шунингдек, компания раҳбари инвесторлар маблағларини бошқаришдан четлатилиши ва унинг ўрнига бошқа раҳбар тайинланиши кераклигини билдирган.

«Керак эмас менга улушинг, дедим. Етимхонага бериб юбор, дедим. Менга улуш керак эмас, сен кетгин, одамларнинг пули сенинг қўлингда қолмасин, ўрнингга бошқа раҳбар қўйиб, йўқ бўлиб кетгин шу компаниядан, дедим. Ва бу нарсани ҳамма тасдиқлади. Унинг тарафида турган одамлар ҳам “Сиз кетмасангиз бўлмайди”, деди», — дейди Маҳмуд Усмон.

Унинг сўзларига кўра, ҳатто Раҳматовнинг айрим маслаҳатчилари ҳам компания раҳбари лавозимидан кетиши кераклигини билдирган.

Маҳмуд Усмон, шунингдек, мазкур ҳолат юзасидан шайх Аброр Мухтор Алий ҳам гувоҳлик бериши мумкинлигини айтди.

У Рустам Раҳматовнинг ўзига нисбатан билдирган айбловлари юзасидан тегишли идораларга, жумладан, судга мурожаат қилиб, ўз ҳуқуқларини ҳимоя қилишини ҳам маълум қилди.

Маҳмуд Усмоннинг баёнотига кўра, Раҳматов лавозимидан кетмагани сабабли компанияга алоқадор айрим шахслар ва молиячилар ўзлари фаолиятини тарк этган. Бироқ бу ҳолатга оид батафсил маълумотлар ва тегишли шахсларнинг мустақил изоҳлари ҳозирча келтирилмаган.

70 млн долларлик портфелда 20 млн долларлик камомад борми?

Маҳмуд Усмон ўз баёнотида «Iman Invest»нинг молиявий фаолияти билан боғлиқ рақамларни ҳам келтирди.

Унинг айтишича, компания фаолиятини текширган молиячилар ҳужжатларда 20 млн долларлик камомад борлигини қайд этган. Компаниянинг 70 млн долларлик портфелида тахминан 20 млн долларлик тафовут мавжудлиги муҳокама қилинган йиғилишларда ҳам кўтарилган.

Усмон тафтиш комиссияси тузилганини, комиссия компания фаолиятидаги муаммоларни қайд этганини ва Рустам Раҳматов тегишли масалалар муҳокама қилинган ҳужжатларни имзолаганини билдирди.

Унинг таъкидлашича, ҳужжатларда миллионлаб доллар маблағларнинг сарфланиши, автомобиллар ва уй-жойлар билан боғлиқ молиявий операциялар ҳам акс этган.

Шу билан бирга, 20 млн долларлик камомад ҳақидаги маълумотни компаниянинг якуний молиявий ҳисоботи ёки мустақил аудит хулосаси билан тасдиқлаш зарур. Ҳозирча келтирилган рақамлар Маҳмуд Усмоннинг баёноти ва у тилга олган ҳужжатларга асосланади. Компания раҳбариятининг ушбу рақамлар юзасидан батафсил жавоби ҳам муҳим.

Ҳужжатларда бошқарув компаниясига берилган қарзлар қайд этилган

Маҳмуд Усмон ўзининг Telegram каналида компания фаолиятига оид ҳужжатларни эълон қилишни бошлаганини билдирди.

Улар орасида «Iman Halal Investments» ягона иштирокчисининг 2026 йил 1 июлдаги тафтиш комиссиясини ташкил этиш тўғрисидаги қарори ҳам бор.

Ҳужжатда бошқарув компаниясига операцион харажатларни қоплаш учун мунтазам равишда қарз маблағлари бериб келингани қайд этилган. 2026 йил 31 май ҳолатига кўра, бошқарув компаниясининг қарзи 2,97 млн долларни ташкил этган.

Шунингдек, бошқарув компанияси харажатларининг «Iman Halal Investments» зиммасига юкланиши инвесторлар учун ажратиладиган дивидендлар миқдорини камайтиргани таъкидланган.

Ҳужжатда бундай харажатлар қаторига иш ҳақи, маркетинг, скоринг ва транзакция комиссиялари каби тўловлар киритилган.

Мазкур масала инвесторлар маблағларидан фойдаланиш тартиби ва компаниялар ўртасидаги молиявий муносабатлар қанчалик шаффоф бўлганига оид саволларни юзага келтиради. Бироқ қарзларнинг берилиш шартлари, уларнинг қайтарилиши ва харажатларни тақсимлаш механизмини тўлиқ баҳолаш учун тегишли шартномалар ҳамда молиявий ҳисоботларни ўрганиш керак.

Муаммоли кредитлар 9,5 млн долларни ташкил этган

Маҳмуд Усмон эълон қилган ҳужжат иловасининг тўртинчи бандида 2026 йил 31 май ҳолатига «Iman»нинг ҳозир харид қил, кейин тўла — BNPL (Buy Now, Pay Later) портфелидаги муаммоли кредитлар миқдори 9,5 млн долларни ташкил этгани кўрсатилган.

Ҳужжатда портфелнинг тахминан 17–18 фоизи муддати ўтган муаммоли қарзлардан иборат бўлгани қайд этилган.

Бундай кўрсаткичлар компаниянинг кредит портфели сифати ва қарздорликларни ундириш самарадорлиги билан боғлиқ масалаларни кун тартибига олиб чиқади. Бироқ муаммоли кредитлар миқдори ўз-ўзидан компанияда айнан шунча зарар ёки камомад мавжудлигини англатмайди. Бунинг учун кредитларнинг қайтарилиш эҳтимоли, таъминот, захиралар ва ҳисоб-китоблар ҳам таҳлил қилиниши лозим.

Ҳужжатнинг бешинчи бандида эса инвесторлар маблағлари тўлиқ қайтарилмаган бўлса-да, айрим дивидендлар тўлангани юзасидан эътирозлар билдирилган.

Тафтиш комиссияси вакиллари бундай тўловлар инвесторлар капитали ва даромадларини ҳисоблаш тартибига таъсир қилиши мумкинлигини таъкидлаган.

Мазкур масала ислом молияси нуқтаи назаридан ҳам муҳим. Чунки мудораба тамойилида фойда олдиндан келишилган нисбат асосида тақсимланади, капиталнинг зарари эса, одатда, бошқарувчининг бепарволиги, қонунбузарлиги ёки шартларни бузиши исботланмаган бўлса, капитал эгаси зиммасида бўлади. Шу сабабли фойдани тақсимлашдан олдин капитал ва молиявий натижаларни тўғри ҳисоблаш алоҳида аҳамиятга эга.

Инвесторлар маблағлари ҳисобидан Mercedes-Benz S500 харид қилинганми?

Эълон қилинган ҳужжатлардаги яна бир масала — Mercedes-Benz S500 автомобилининг харид қилиниши.

2026 йил 3 июлдаги қарорда келтирилишича, йиғилишда инвесторлар маблағлари ҳисобидан харид қилинган ушбу автомобиль масаласи муҳокама қилинган.

Ҳужжатга кўра, 2026 йил 10 апрелда «Founders Trust 1» МЧЖ ҳисобига 128 минг доллар ўтказилган. Тафтиш комиссияси ушбу маблағ компания таъсисчиси Рустам Раҳматов фойдаланиши учун автомобиль харид қилишга сарфланганини қайд этган.

Комиссия мазкур битимни компания ва инвесторлар манфаатларига мувофиқ эмас деб баҳолаган.

Қарорда автомобилга оид ҳужжатларни тақдим этиш, автомобилни сотиш ёки маблағни қайтариш орқали эҳтимолий зарарни қоплаш чораларини кўриш белгиланган.

Бундан ташқари, ҳужжатда Рустам Раҳматов билан 2023 йил 1 декабрда тузилган BYD Champion автомобилини муддатли тўловга олиш шартномаси бўйича тўловлар ҳам ўз вақтида амалга оширилмагани қайд этилган.

Маҳмуд Усмон ушбу ҳужжатлар билан Раҳматовнинг шахсан танишгани ва уларни имзолаганини айтмоқда. Бироқ ҳужжатларнинг тўлиқ нусхалари, тўловларнинг якуний ҳолати ва компания раҳбарининг бу операциялар юзасидан изоҳи масалани холис баҳолаш учун муҳим.

Ҳужжатлар ва Zoom ёзувлари эълон қилиниши кутилмоқда

Маҳмуд Усмон жамоатчиликка тафтиш комиссиясининг ҳужжатлари, молиявий масалалар муҳокама қилинган материаллар ва бир неча соат давом этган Zoom йиғилишларининг ёзувларини тақдим этишини билдирган.

Унинг сўзларига кўра, айрим учрашувлар тўрт, беш, ҳатто ўн соат давом этган. Шу сабабли ёзувларни Telegram билан бирга Instagram ва YouTube платформаларида ҳам эълон қилиш режалаштирилмоқда.

Агар ушбу материаллар тўлиқ тақдим этилса, компания фаолияти, молиявий қарорлар ва томонлар ўртасидаги келишмовчиликларни батафсилроқ ўрганиш имконияти пайдо бўлиши мумкин.

Шу билан бирга, ёзувлар ва ҳужжатларнинг мазмуни, уларнинг тўлиқлиги ҳамда контексти мустақил равишда текширилиши лозим.

Шайх Тақий Усмоний билан ҳамкорлик масаласи

Маҳмуд Усмон «Iman Invest» фаолиятига оид шубҳали ва ноқонуний деб ҳисоблаётган транзакциялар бўйича ҳужжатлар прокуратура ҳамда тегишли ташкилотларга топширилганини ҳам маълум қилди.

Бундан ташқари, у Рустам Раҳматовнинг компания билан боғлиқ халқаро ҳамкорликка оид баёнотларига изоҳ берди.

Усмоннинг айтишича, Раҳматов дастлаб шайх Муҳаммад Тақий Усмонийнинг ўғли шайх Ҳасан билан ҳамкорлик қилиши ҳақида маълум қилган, кейинчалик эса шайх Тақий Усмонийнинг ўзи билан ишлашини айтган.

«Биз шайх Тақий Усмонийга ўзимизнинг хулосамизни ва унинг барча далилларини етказиб қўйганмиз», — деди Маҳмуд Усмон.

Унинг таъкидлашича, компания фаолиятига оид хулосалар араб тилида шайх Тақий Усмонийга юборилган.

Маҳмуд Усмон шайх Тақий Усмоний ушбу компания билан ҳамкорлик қилмаслиги мумкинлигини тахмин қилган, бироқ бу масалага вақт ойдинлик киритишини айтган. Шайх Тақий Усмонийнинг ўзи ёки унинг вакиллари томонидан бу масала юзасидан билдирилган мустақил изоҳлар келтирилмаган.

Усмон, шунингдек, ўзига босим ўтказилиши мумкинлиги ҳақидаги хавотирларни ҳам тилга олди. Унинг айтишича, айрим воситачилар ва диний уламолар унга эҳтиёт бўлишни тавсия қилган. Шунга қарамай, у компания фаолиятига оид маълумотларни ошкор қилишни жамоатчилик олдидаги вазифаси деб билишини таъкидлади.

У Раҳматов эътиборини ўзига қарши баёнотлар беришга эмас, инвесторлар олдидаги мажбуриятларни бажариш ва маблағларни қайтариш масаласига қаратиши кераклигини айтди.

Инвесторлар учун асосий савол — маблағлар қайтариладими?

«Iman Invest» атрофидаги можаро эндиликда фақат томонларнинг ўзаро айбловлари билан чекланмаяпти. Муаммо компания портфелининг ҳолати, муаммоли кредитлар, бошқарув компаниясига берилган қарзлар, дивидендлар ва айрим харажатларнинг инвесторлар маблағлари ҳисобидан қопланган-қопланмагани каби молиявий масалаларни ҳам қамраб олмоқда.

IFCB аввалроқ «Iman Invest» билан ҳамкорликни тўхтатганини ва аниқланган қоидабузарликлар бартараф этилиб, зарар қопланмагунча компанияга маблағ киритишни шариат нуқтаи назаридан тавсия этмаслигини билдирган эди.

Маҳмуд Усмоннинг янги баёнотида келтирилган рақамлар ва ҳужжатлар эса компаниянинг молиявий ҳолати юзасидан қўшимча саволлар туғдирмоқда. Бироқ 20 млн долларлик камомад, автомобиль хариди ва бошқа операциялар юзасидан якуний хулоса чиқариш учун ҳужжатларни мустақил аудит ҳамда ваколатли органлар текшируви орқали тасдиқлаш зарур.

Компания раҳбарияти томонидан ушбу даъволарга бериладиган батафсил жавоб, инвесторлар маблағларининг амалдаги ҳолати ва уларни қайтариш бўйича аниқ режа можаронинг кейинги ривожида ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлади.