Кинотавсия: иккинчи жаҳон урушига бағишланган махсус сон

“Кинотавсия” лойиҳасининг бу галги сони иккинчи жаҳон урушига бағишланади. Жаҳон киносидаги энг филмларни сараладик.

5. “Ватан”, 2006 (Ўзбекистон)

Ушбу мавзу ёдга олинганда, албатта, Зулфиқор Мусоқовнинг мазкур филмини эсламаса бўлмайди. Бош ролларда: Абдуманнон Убайдуллаев, Музаффар Саъдуллаев, Раъно Шодиева, Бобур Йўлдошев.

Филм учун махсус “Ўзбекфилм” ҳудудида концлагер ва ҳарбий ҳаракатлар зоналари декорациялари қурилган.

2007 йилда Малайзияда ўтказилган 50-Халқаро кинофестивалда “Осиёнинг энг яхши филми” номинациясига даъвогарлик қилган.

Сюжет

Филм бош қаҳрамон Қурбоннинг Америкадаги ҳаёти билан бошланиб, унинг хотиралари орқали уруш йилларига қайтади. У севган қизи Гунафшани кутишга ваъда бериб, урушга кетади, аммо асир тушиб, кейинчалик Сталин лагерларида азоб чекади. Ўн йиллар ўтиб, кекса чоғида у барча тўсиқларни енгиб, ўз қишлоғига – Шўртепага қайтишга қарор қилади.

4. Буюк Ли, 2023 (Британия)

Энг кучли биографик драмалардан биридир. Бош ролда Кейт Уинслет. Режиссёр: Эллен Курас.

Кейт Уинслет Ли Миллер ролини ижро этиш учун 8 йил давомида тайёргарлик кўрган ва филм продюсери сифатида ҳам қатнашган.

Сюжет

Филм машҳур фотожурналист Ли Миллернинг ҳаётига бағишланган. У иккинчи жаҳон уруши даврида Vogue журнали учун фронтнинг энг хавфли нуқталаридан репортажлар тайёрлаган.

Филмда қуйидаги муҳим воқеалар кўрсатилади:

• Ли Миллернинг оддий моделдан жасур ҳарбий мухбирга айланиши;
• нацистларнинг концлагерларидаги даҳшатларни дунёга фоторасмлар орқали кўрсатиб бериши;
• аёл киши сифатида уруш майдонида дуч келган тўсиқлари ва руҳий кечинмалари.

3. Нопок кимсалар, 2009 (Германия)

Машҳур режиссёр Квентин Тарантино суратга олган уруш ҳақидаги ўзига хос жангари филм. Ушбу картина классик тарихга ўзгача ёндашуви ва кучли актёрлик маҳорати билан ажралиб туради. Бош ролларда: Брэд Питт, Кристоф Валц, Мелани Лоран, Дайан Крюгер, Майкл Фассбендер, Тилл Швайгер.

Кристоф Валц СС полковниги Ганс Ланда ролини шунчалик маҳорат билан ўйнаганки, бунинг учун “Оскар” мукофотини қўлга киритган. Унинг образи киномухлислар томонидан кино тарихидаги энг кучли “салбий қаҳрамон”лардан бири деб тан олинган.

Тарантино тарихни ўзгартирган. Ушбу филмда уруш ҳақиқий тарихдагидек эмас, балки режиссёрнинг тасаввуридагидек якунланган (бу фильмнинг энг кутилмаган қисми).

Тарантинога хос бўлган узун, шиддатли ва маъноли суҳбатлар филмнинг ҳар бир сониясини қизиқарли қилади.

Филмнинг оригинал номида (Inglourious Basterds) атайлаб имловий хатолар қилинган. Бу режиссёрнинг услуби бўлиб, уни бошқа шу номдаги филмлардан ажратиш учун қўлланилган.

Сюжет

Филм воқеалари иккинчи жаҳон уруши даврида, нацистлар томонидан босиб олинган Францияда бўлиб ўтади. Филмда иккита асосий сюжет линияси бор.

Лейтенант Алдо Рейн (Брэд Питт) бошчилигидаги яҳудий-америкалик аскарлардан иборат гуруҳ нацистларни шафқатсизларча жазолаш ва Ҳитлерни йўқ қилиш учун ҳаракат қилади.

Оиласини нацистлар ўлдирган ёш яҳудий қиз – Шошанна эса ўзи эгалик қиладиган кинотеатрда нацист раҳбарларини йўқ қилиш учун режа тузади.

2. Ноолийжаноб ишлар вазирлиги, 2024 (АҚШ)

Машҳур режиссёр Гай Ричи томонидан суратга олинган ҳарбий-саргузашт комедиядир. Филм Иккинчи жаҳон уруши давридаги ҳақиқий воқеаларга – британ махсус хизматлари томонидан ўтказилган “Почтмейстер” операциясига асосланган.

Бош ролларда: Ҳенри Кавилл, Эйса Гонсалес, Алан Ричсон, Алекс Петтифер, Хиро Файнс Тиффин, Тилл Швайгер ва бошқалар.

Филм Дэмиен Люиснинг китоби асосида олинган бўлиб, унда Британиянинг илк махсус кучлари (SAS) қандай шакллангани кўрсатилади.

Сюжетда Жеймс Бонднинг яратилишига айнан шу операциядаги воқеалар туртки бўлгани ҳақида ишоралар бор.

Кўпчилик танқидчилар ушбу филмни Гай Ричининг “Нопок кимсалар”и деб аташган. Яъни Тарантино билан солиштиришган.

Сюжет

1942 йил. Нацистларнинг сувости кемалари Атлантика океанида ҳукмронлик қилиб, иттифоқчиларнинг таъминот кемаларини йўқ қилмоқда. Британия бош вазири Уинстон Черчилл ва кичик бир гуруҳ ҳарбийлар, жумладан, машҳур ёзувчи Ян Флеминг (Жеймс Бонд образининг муаллифи), нацистларга қарши курашиш учун махсус, “жентлменларга хос бўлмаган” усулларни қўллайдиган жангчилар гуруҳини тузади. Ушбу махфий бўлинма қоидаларни бузган ҳолда, душман ортида хавфли операцияни амалга оширади.

1. “Оппенхаймер”, 2023 (Британия)

2023 йилнинг энг йирик кино воқеаси бўлиб, машҳур режиссёр Кристофер Нолан томонидан суратга олинган биографик драмадир. Филм атом бомбасининг ихтирочиси деб қараладиган физик Роберт Оппенхаймернинг ҳаёти ҳақида ҳикоя қилади.

Бош ролларда: Киллиан Мёрфи, кичик Роберт Дауни, Эмили Блант, Мэтт Дэймон.

2024 йилги “Оскар” тақдирлаш маросимида 7 та мукофотни, жумладан, “Энг яхши филм” номинациясини қўлга киритди.

Кристофер Нолан ядровий синов саҳнасини (Тринити) сунъий интеллект ёки компютер графикасисиз, ҳақиқий кимёвий моддалар ёрдамида суратга олган.

Актёр Оппенхаймернинг ички изтироблари ва “мен энди дунёларни вайрон қилувчи ўлимга айландим” деган фикрини жуда кучли етказиб берган.

Филм энг юқори сифатдаги IMAX камераларида олинган бўлиб, унинг тасвири ва овози томошабинни воқеалар ичига олиб киради.

Филм билан бир кунда “Барби” филми ҳам премьера қилинган, бу эса интернетда машҳур “Барбенхаймер” трендининг келиб чиқишига сабаб бўлган.

Сюжет

Филм учта асосий йўналишда ривожланади:

Манхэттен лойиҳаси: иккинчи жаҳон уруши даврида Оппенхаймер бошчилигидаги олимлар гуруҳининг Лос-Аламосда дунёдаги биринчи атом бомбасини яратиш жараёни.

Тринити синови: бомбанинг илк бор муваффақиятли портлатилиши ва бунинг оқибатлари.

Сиёсий таъқиб: урушдан кейин Оппенхаймернинг сиёсий қарашлари туфайли унга нисбатан ўтказилган суриштирув ва унга хиёнат қилган ҳамкасби Люис Штраусс (кичик Роберт Дауни) билан боғлиқ зиддият.