Кинотавсия: “Зулмат” ва “Ранго”дан “Охир-замон” лойиҳаси”гача

“Кинотавсия” лойиҳасининг бу галги сонида катта шов-шувга эришган ва баланд рейтингларни эгаллаган янги премьера ҳақида ҳам сўз боради. Марҳамат, танишинг.

5. “Зулмат”, 2005 (Black, Ҳиндистон)

Ҳиндистон киносининг энг сара драмаларидан бири бўлиб, режиссёр Санжай Лила Бҳансали томонидан суратга олинган. Ушбу филм машҳур америкалик ёзувчи Хелен Келлернинг ҳаёти ва унинг "Ҳаётим қиссаси" (The Story of My Life) автобиографиясидан илҳомланиб яратилган. Бош ролларда Амитабх Баччан ва Рани Мукержи.

Филм Ҳиндистон кино тарихида рекорд даражадаги ютуқларни қўлга киритган. У Filmfare Awards маросимида 11 та мукофотни олиб, тарихий натижа қайд этган. Амитабх Баччан ушбу роли учун энг яхши эркак роли номинациясида Миллий кино мукофотини қўлга киритган.

Филмда ҳеч қандай қўшиқ ва рақслар йўқ, бу Ҳиндистон киноси учун камёб ҳолат. Time журнали (Европа талқини) ушбу филмни 2005 йилнинг “Дунёдаги энг яхши 10 та филм” қаторига киритган ва у 5-ўринни эгаллаган.

Филмнинг туркча талқини 2013 йилда “Менинг дунёим” (Benim Dünyam) номи билан қайта суратга олинган.

Сюжет

Филм Мишел Макнелли исмли қизнинг ҳаёти ҳақида. У гўдаклигида оғир хасталик туфайли кўриш ва эшитиш қобилиятидан маҳрум бўлади. Унинг дунёси фақат зулмат ва сукунатдан иборат бўлиб, у атрофдагилар билан мулоқот қилолмай, тажовузкор ўсади. Унинг ҳаётига ғалати ва қаттиққўл ўқитувчи Дебраж Саҳай кириб келгач, ҳамма нарса ўзгаради. Дебраж унга сўзларни, ҳис-туйғуларни ва дунёни англашни ўргатади.

Филмнинг иккинчи ярмида роллар алмашади. Мишел улғайиб, муваффақиятларга эришаётган бир пайтда, унинг устози Дебражда алцгеймер касаллиги бошланади ва у ўз хотирасини, ҳатто Мишелни ҳам унутади.

4. ЖКВД, 2008 (Франция)

Афсонавий актёр Жан-Клод Ван Дамм ўзининг ҳақиқий ҳаёти ва кинодаги образини мазах қилган ҳолда бош ролни ижро этган психологик драма ва криминал филмдир. Ушбу филм актёрнинг карьерасидаги энг яхши ва кутилмаган ижроси деб тан олинган.

Филмда Ван Даммнинг карьераси пасайиб кетгани, моддий қийинчиликлари ва қизининг васийлиги учун собиқ хотини билан судлашаётгани кўрсатилган. Бу воқеалар ўша пайтда актёрнинг ҳақиқий ҳаётида содир бўлаётган эди.

Филмдаги машҳур 6 дақиқалик монолог (камерага қараб гапирган саҳнаси) сценарийда бўлмаган. Режиссёр Ван Даммга шунчаки ўз туйғуларини айтишни сўраган ва актёр ҳақиқатдан ҳам гиёҳвандликка берилгани, хатолари ва машҳурликнинг оғирлиги ҳақида чин дилдан гапириб берган.

Филмнинг асосий воқеаси – Ван Даммнинг почта/банкда гаровга олиниши ва жиноятчилар билан тўқнашуви саҳнаси тўқима ҳисобланади. Полиция уни банк ўғриси деб ўйлаши ҳам сценарийнинг бир қисмидир.

Режиссёр Барид Эл Мехри Ван Даммнинг реал ҳаётидаги шахсий инқирозини олиб, уни тўқима криминал воқеа ичига жойлаштирган. Бу филм актёрнинг ўзига хос “тавбаси” сифатида қабул қилинган.

Сюжет

Филмда Ван Дамм омадсизликка учраган, пули тугаган ва қизининг васийлиги бўйича судда ютқазаётган актёр сифатида ўзини ўйнайди. У она шаҳри Брюсселга қайтиб, почта бўлимига кирганда, тасодифан банк ўғрилари томонидан гаровга олинади. Полиция ва омма эса актёрнинг ўзи банкни ўмаряпти, деб ўйлайди.

Филм ўзига хос сепия (сарғиш-жигарранг) тусларида суратга олинган бўлиб, у анъанавий жангари филмлардан фарқли равишда чуқур драматизмга эга.

3. “Ранго”, 2011 (АҚШ)

2011 йилда чиқарилган, анъанавий мултфилмлардан кескин фарқ қилувчи, ўзига хос визуал услубга эга анимацион филмдир. Бу мултфилм ниқоби остидаги ҳақиқий вестерн (ковбойлар ҳақидаги филм). Унда классик вестерн филмларига (масалан, Клинт Иствуд иштирокидаги киноларга) кўплаб ҳаволалар бор.

Бош қаҳрамон Рангога машҳур актёр Жонни Депп овоз берган. Қизиғи шундаки, актёрлар фақат овоз ёзишмаган, балки махсус саҳнада ҳаракатлар билан ролни ижро этишган (motion capture эмас, балки emotion capture услубида).

Мултфилмни “Кариб денгизи қароқчилари” режиссёри Гор Вербински суратга олган. Персонажлар атайлаб “хунук”, реалистик ва чанг-тўзон ичида тасвирланган, бу эса чўл муҳитини жуда яхши етказиб беради.

“Ранго” 2012 йилда “Энг яхши анимацион филм” номинациясида Оскар мукофотини қўлга киритган.

Мултфилмда “Зулмат" ёки Ван Даммнинг драмалари каби жиддий фалсафий мавзулар – ўзликни англаш ва ёлғон устига қурилган қаҳрамонлик масалалари кўтарилган.

Сюжет

Уй буқаламуни тасодифан чўлнинг ўртасига тушиб қолади. У сув танқислигидан азият чекаётган “Қуруқлик” (Dirt) шаҳарчасига бориб, ўзини маҳоратли жангчи – Ранго деб таништиради. Кейинчалик у шаҳар шерифига айланади ва сув ўғриларини топишга мажбур бўлади.

2. “Асосий код”, 2011 (Source Code, АҚШ)

Режиссёр Данкан Жонс томонидан суратга олинган, вақт ва онг чегараларини тадқиқ қилувчи машҳур илмий-фантастик триллер. Бош ролларда: Жейк Жилленхолл (Колтер), Мишел Монахан (Кристина), Вера Фармига (Коллин Гудвин).

Филм ўз динамикаси ва кутилмаган бурилишлари билан томошабинни охиригача ҳаяжонда ушлаб туради. 32 миллион доллар бюджет билан суратга олинган филм дунё бўйлаб 147 миллион доллардан ортиқ даромад келтирган. Кўплаб танқидчилар уни “Вақт ҳалқаси” (Time loop) мавзусидаги энг яхши филмлардан бири деб ҳисоблашади.

Сюжет

Филм қаҳрамони – ҳарбий учувчи Колтер Стивенс кутилмаганда бегона одамнинг танасида, Чикагога кетаётган поездда ўзига келади. Бир неча дақиқадан сўнг поездда портлаш содир бўлади. Колтер шу 8 дақиқалик вақт оралиғига қайтарилаверади.

У махсус “Асосий код” деб номланган ҳукумат дастурининг бир қисми эканини билади. Унинг мақсади – кейинги каттароқ террорчилик ҳужумининг олдини олиш учун поезддаги террорчи ким эканини аниқлаш.

Филмда инсоннинг хотираси ва квант физикаси ёрдамида ўтмишдаги воқеаларни қайта тиклаш имконияти ҳақида сўз боради. Колтер нафақат жиноятчини қидиради, балки ўзининг аслида тирик ёки ўлик эканини ҳам тушунишга ҳаракат қилади.

1. “Охир-замон” лойиҳаси”, 2026 (Project Hail Mary, АҚШ)

2026 йилда чиққан, дунё миқёсида катта шов-шувга сабаб бўлган илмий-фантастик филм. У “Марслик” (The Martian) китоби муаллифи Энди Уирнинг шу номли бестселлери асосида суратга олинган. Режиссёрлар: Фил Лорд ва Кристофер Миллер. Бош ролда Райан Гослинг.

Филмда физика ва биология қонунлари жуда аниқ ва қизиқарли тарзда ишлатилган. Инсон ва ўзга сайёралик ўртасидаги тил топишиш ва уларнинг яқин алоқаси филмнинг энг таъсирли қисмидир. Филм танқидчилар томонидан ижобий баҳоланган ва 2026 йилнинг энг кўп даромад келтирган топ-3 филмлари қаторига кирган.

Сюжет

Ер юзи глобал фалокат ёқасида – Қуёш энергиясини “еб битираётган” номаълум космик микроорганизмлар туфайли ҳарорат пасайиб бормоқда. Мактаб ўқитувчиси ва собиқ биолог Райленд Грейс кутилмаганда космик кемада, ҳеч нарсани эсламаган ҳолда уйғонади. У инсониятни қутқариш учун юборилган ягона омон қолган шахс эканини тушуниб етади. Миссия давомида у ўз сайёрасини қутқаришга ҳаракат қилаётган бошқа бир онгли мавжудот – Рокки исмли ўзга сайёралик билан учрашади ва улар биргаликда ечим излайдилар.