АҚШ билан келишув ва Хитойга қарши қатъий сиёсат: Япония бош вазири нимани кўзламоқда?

Япония бош вазири Такаичи АҚШ билан ноёб ер металлари ва мудофаа соҳасида ҳамкорликни кучайтирмоқчи.

У Хитойга нисбатан қатъийроқ сиёсат юритиш, ҳарбий салоҳиятни ошириш ва ички сиёсатда консерватив ислоҳотларни илгари суришни мақсад қилган.

Санаи Такаичи 18 феврал куни кечқурун ўтказилган матбуот анжуманида сўнгги бир неча ой ичида Токио ва Пекин ўртасидаги кескинлик кучайгани фонида, айниқса иқтисодий хавфсизлик соҳасида АҚШ билан ҳамкорликни мустаҳкамлашга умид билдирганини айтди.

Октябр ойида Япониянинг биринчи аёл етакчиси этиб сайланган Такаичи ўтган ҳафтадаги йирик сайлов ғалабасидан сўнг иккинчи марта Вазирлар Маҳкамасини шакллантирди.

Унинг мақсадлари орасида ҳарбий қудратни ошириш, давлат даромадларини кўпайтириш ва ўта консерватив ижтимоий сиёсатларни илгари суриш бор.

Сайловдан сўнг Такаичининг Либерал-демократик партияси (ЛДП) парламентда катта кўпчиликни эгаллади. Партия парламентнинг қуйи палатасида учдан икки қисмдан иборат устун кўпчиликка эга бўлиб, бу палата Япониянинг икки палатасидан энг қудратлиси ҳисобланади.

465 ўринли қуйи палатада учдан икки қисм назоратга эга бўлиш Такаичи партиясига қўмиталардаги юқори лавозимларни эгаллаш ва юқори палата рад этган қонун лойиҳаларини қабул қилиш имконини беради. Юқори палатада эса ЛДП бошчилигидаги ҳукмрон коалиция кўпчиликка эга эмас.

Такаичи Япониянинг ҳарбий салоҳияти ва қурол савдосини кенгайтиришни, иммиграция сиёсатини қатъийлаштиришни, императорлик ворислигини фақат эркаклар орқали давом эттириш қоидаларини илгари суришни ҳамда аёлларга турмушдан кейин фамилиясини ўзгартириш тартибини сақлаб қолишни белгилади.

АҚШ томонидан урушдан кейин ишлаб чиқилган тинчликпарвар Конституцияни қайта кўриб чиқиш унинг асосий мақсадларидан бири бўлса-да, ҳозирча у нархларнинг ошиши, аҳолининг камайиши ва ҳарбий хавфсизлик борасидаги хавотирлар билан шуғулланиш босими остида қолмоқда.

Хитойга нисбатан қатъий позиция

Такаичи ноябр ойида агар Хитой Пекин ўзига тегишли деб даъво қиладиган, ўзини ўзи бошқарувчи Тайванга нисбатан ҳарбий ҳаракат қилса, Япония қандайдир чоралар кўриши мумкинлигини айтганди. Бу эса Пекиннинг дипломатик ва иқтисодий жавоб чораларига сабаб бўлди.

Хитойнинг тобора кескинлашиб бораётган сиёсатидан норози бўлган кўплаб японлар унинг Тайван ҳақидаги баёнотларини олқишладилар.

Катта сайлов ғалабасидан руҳланган Такаичи Хитойга нисбатан янада қатъийроқ сиёсат юритиши мумкин, дейди экспертлар.

Такаичи декабр ойига қадар хавфсизлик ва мудофаа сиёсатини қайта кўриб чиқишга ваъда берди. Бу орқали Япониянинг ҳарбий салоҳиятини кучайтириш, ўлимга олиб келувчи қуроллар экспортига қўйилган тақиқни бекор қилиш ҳамда урушдан кейинги тинчликпарвар тамойиллардан янада узоқлашиш кўзда тутилган. Япония, шунингдек, ҳужумкор салоҳиятни ошириш мақсадида ядровий қувват билан ишлайдиган сувости кемасини ишлаб чиқишни ҳам кўриб чиқмоқда.

Такаичи разведка маълумотларини тўплаш тизимини яхшилашни ва иттифоқчи Вашингтон ҳамда мудофаа бўйича ҳамкорлар — Австралия ва Буюк Британия билан янада яқин ишлайдиган миллий агентлик ташкил этишни режалаштирмоқда.

У асосан хитойлик жосусларни нишонга оладиган баҳсли жосусликка қарши қонунни қўллаб-қувватлайди. Айрим мутахассисларнинг айтишича, бу қонун Японияда фуқаролик ҳуқуқларига путур етказиши мумкин.

Шунингдек, Такаичи иммиграция ва чет элликларга нисбатан янада қатъий сиёсатларни таклиф қилган, бу эса Японияда кучайиб бораётган норозилик кайфияти билан уйғунлашмоқда.

Унинг ҳукумати январь ойида доимий яшаш ҳуқуқи ва фуқароликка қабул қилиш қоидаларини кучайтириш, шунингдек, солиқлар ва ижтимоий суғурта бадалларини ундириш чораларини мақуллади.