Алкогол ва тамаки маҳсулотларини нақд пулга сотиб олиш тақиқланади

Ўзбекистонда алкогол ва тамаки маҳсулотларини нақд пулга сотиб олиш тақиқланади.

Расмийлар бу чорани яширин иқтисодиётга қарши кураш, солиқ назоратини кучайтириш ва сохта маҳсулотлар айланмасини қисқартиришга қаратилган муҳим ислоҳот сифатида баҳоламоқда.

Давлат солиқ қўмитаси фуқароларни чакана савдо қоидаларидаги катта ўзгаришлар ҳақида расман огоҳлантирди.

Қабул қилинган қарорга кўра, 2026 йил 1 апрелдан бошлаб бутун мамлакат ҳудудида алкогольли ва тамаки маҳсулотларини сотиш фақат нақд пульсиз ҳисоб-китоб шаклига ўтказилади.

Идора вакиллари таъкидлаганидек, ушбу тоифадаги товарлар учун ҳисоб-китоблар банк карталари, мобил тўлов иловалари ёки QR-кодларни сканерлаш орқали амалга оширилади.

Расмий манбалар жараённи тезроқ ва замонавийроқ қилиш ниятини таъкидласа-да, эксперт жамоаси давлат ушбу фискал восита ёрдамида ҳал қилмоқчи бўлган бир қатор асосий вазифаларни ажратиб кўрсатмоқда.

Янгиликнинг асосий йўналиши яширин иқтисодиёт секторига қарши курашдир. Алкогол ва тамаки бозорлари анъанавий равишда ҳисобга олинмаган маҳсулотлар айланмаси юқори бўлиши ва солиқдан қочиш схемалари билан ажралиб туради.

Мажбурий нақд пулсиз ҳисоб-китоб ҳар бир транзаксия учун шаффоф из қолдиради ва “кулранг” бозорлар фаолиятини сезиларли даражада қийинлаштириши керак.

Бундан ташқари, электрон тўловларга ўтиш маълумотларни солиқ мониторинг тизимига автоматик равишда интеграция қилишни таъминлайди. Бу давлат органларига реал вақт режимида акциз солиғи тўланишини назорат қилиш ва товар партияларининг ҳаракатини кузатиш имконини беради.

Ташаббускорларнинг режасига кўра, бундай шаффофлик чакана сотувчилар ҳам, дистрибюторлик бўғинлари ҳам томонидан манипуляцияларни минималлаштириши лозим.

Истеъмолчилар хавфсизлиги масаласи ҳам ушбу ислоҳотда марказий ўрин тутади. Ҳар бир харидни банк тизимлари орқали рўйхатдан ўтказиш товарнинг келиб чиқишини тасдиқлаш имконини беради, бу эса сохта маҳсулотлар тарқалиш хавфи сақланиб қолаётган шароитда жуда муҳимдир.

Шу билан бирга, янги қоидалар савдо нуқталарини қатъий касса интизомини сақлашга мажбур қилади ва кассадан ташқарида сотиш амалиётини йўқ қилади.

Шунга қарамай, аҳолиси ва тадбиркорлар орасида ушбу чоралар самарадорлиги бўйича баҳс-мунозаралар давом этмоқда. Ноқонуний фаолият билан шуғулланувчи субъэктлар янги талабларни эътиборсиз қолдириши мумкин, қонунга риоя қилувчи фуқаролар эса рақамли тўлов воситаларига эга бўлмаган ҳолларда маълум ноқулайликларга дуч келиши мумкин, деган фикр мавжуд.

Таҳлилчиларнинг қарашича, ташаббус муваффақияти ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан назоратнинг қаттиқлиги ва узоқ ҳудудлардаги инфратузилма тайёрлигига бевосита боғлиқ бўлади.