Гренландия масаласи: Вэнс Трампни жиддий қабул қилишга чақирди

АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс Европа давлатларини Гренландияни Россия ва Хитой манфаатларидан етарли даражада ҳимоя қилмаётганликда айблади.

АҚШ вице-президенти Вэнс Дания ва Европани Гренландияни ҳимоя қила олмаётганликда айблади.

“Менинг Европа етакчилари ва бошқалар учун маслаҳатим шуки, АҚШ президентини жиддий қабул қилишлари керак”, — деди Вэнс Оқ уйда журналистлар билан суҳбатда Гренландия масаласи юзасидан саволга жавобан.

Ўтган ҳафта охирида АҚШ ҳарбийлари Венесуэла етакчиси Николас Мадурони қўлга олганидан сўнг, президент Доналд Трамп Гренландияни қўлга киритиш ҳақидаги даъватларини яна кучайтирди. Бу жараёнда ҳарбий куч ишлатиш эҳтимоли ҳам истисно қилинмаётгани айтилди.

Вэнс, айниқса, Трампнинг АҚШга Гренландия “ракетага қарши мудофаа” учун зарур деган қатъий фикрига Европа муносабат билдиришини талаб қилди.

“Биз европалик дўстларимиздан ушбу ҳудуд хавфсизлигини жиддийроқ қабул қилишларини сўраяпмиз. Агар улар буни қилмаса, АҚШ бунга мажбур бўлиб аралашади”, — деди у.

АҚШ 1951 йилда имзоланган шартнома асосида Дания розилиги билан Гренландияда ҳарбий базалар ташкил этиш ҳуқуқига эга. Ушбу келишув доирасида АҚШ Питуффик космик базасини бошқариб келмоқда.

Бироқ 8 январ куни эълон қилинган The New York Times газетасига берган интервьюсида Трамп Гренландиядан шунчаки шартнома доирасида фойдаланиш эмас, балки уни тўлиқ эгалик қилишни исташини билдирди.

“Ўйлайманки, эгалик қилиш ҳужжат ёки ижара орқали эришиб бўлмайдиган имкониятларни беради. Эгалик сизга оддий келишув билан қўлга киритиб бўлмайдиган нарсаларни тақдим этади” — деди Трамп.

Associated Press хабарига кўра, пайшанба куни Даниянинг АҚШдаги элчиси Жеспер Моллер Соренсен ва Гренландиянинг Вашингтондаги бош вакили Якоб Исбосетсен Оқ уйнинг Миллий хавфсизлик кенгаши вакиллари билан учрашиб, Трампнинг Гренландияни қўлга киритиш ташаббусини муҳокама қилган.

Хабарларга кўра, ушбу ҳафтада Гренландия ва Дания вакиллари АҚШ қонунчилари билан бир қатор учрашувлар ўтказиб, Трампни бу режадан қайтариш учун ёрдам сўрашган. АҚШ давлат котиби Марко Рубио эса келаси ҳафта Дания расмийлари билан учрашиши кутилмоқда.

8 январь куни Дания мудофаа вазири Троэлс Лунд Поулсен DR телеканалига берган интервьюсида АҚШ билан музокараларни “Гренландия бўйича зарур мулоқот” учун имконият сифатида баҳолади.

Шу куни Буюк Британия бош вазири Кир Стармер Дания бош вазири Метте Фредериксен билан телефон орқали мулоқотда Гренландия бўйича ўз позициясини яна бир бор тасдиқлади.

“Дания масаласига тўхталар экан, бош вазир Гренландия бўйича ўз позициясини қайта таъкидлади”, — дейилади Даунинг-стрит баёнотида.

Аввалроқ Буюк Британия ва унинг европалик иттифоқчилари Гренландиянинг ҳудудий яхлитлигини ҳимоя қилишдан тўхтамаслик мажбуриятини олган қўшма баёнот эълон қилган эди. Бу баёнот АҚШга йўлланган сигнал сифатида баҳоланган.