ЕИ Жанубий Америка билан 700 млн аҳолига эга эркин савдо ҳудудини тузади

Европа Иттифоқи ва Жанубий Америка 700 миллион аҳолига эга эркин савдо ҳудудини тузади.

Мазкур келишув АҚШнинг бошқа давлатлар билан муносабатларда босим ва мажбурлаш усулларига юз тутаётган бир пайтда, глобал ҳамкорликни янада чуқурлаштиришга қаратилган саъй-ҳаракат сифатида баҳоланмоқда.

Европа Иттифоқи ўз аъзолари ўртасидаги чуқур келишмовчиликларни енгиб, жума куни Жанубий Американинг тўртта давлати билан кенг қамровли савдо келишувини маъқуллади. Ушбу битим дунёдаги энг йирик эркин савдо ҳудудларидан бирини яратиб, 700 миллиондан ортиқ аҳолига эга бозорларни ўзаро боғлайди.

Бу келишув шу ҳафта Трамп маъмурияти томонидан намойиш этилган кескин тажовузкор сиёсатга кескин зид кўринади. Европа иқтисодий ҳамкорлик даврини узайтиришга интилар экан, илгари яқин иттифоқчи бўлган Қўшма Штатлар ҳамкорликдан кўра мажбурлашни афзал кўраётганини намоён этди.

Трампнинг қарама-қаршиликка асосланган ёндашуви ва савдо урушларини қўллаб-қувватлаши 27 аъзодан иборат Европа Иттифоқи билан Mercocur номи билан танилган Жанубий Америка савдо блокига кирувчи тўртта давлат ўртасидаги, чорак аср давомида чўзилиб келган келишувни якунлашга маълум маънода ёрдам берди.

“Трамп сиёсати ‘Америкасиз дунёни шакллантиришга ёрдам бермоқда”, — деди Гарвард университетининг халқаро савдо ва инвестициялар бўйича профессори Роберт З. Лоуренс. “Ва бу фақат савдо билан боғлиқ эмас”, — дея қўшимча қилди у.

Масалан, АҚШ иштирок этмаганига қарамай, бошқа давлатлар “Катта йигирмалик” (G20), соғлиқни сақлаш ва иқлим саммитларида учрашишда давом этмоқда.

Европа Иттифоқининг Лотин Америкасидаги энг йирик иқтисодиёт бўлган Бразилия, шунингдек Аргентина, Парагвай ва Уругвай билан келишуви узоқ вақт давомида Европадаги қишлоқ хўжалиги манфаатдор гуруҳлари ва экологлар томонидан танқид қилинган.

8 январ куни Парижда француз фермерлари тракторлар билан полиция тўсиқларини ёриб ўтиб, Эйфел минораси ва Триумф аркаси атрофидаги йўлларни Mercocur келишувига қарши норозилик сифатида тўсиб қўйишди.

Бироқ Германия, Испания ва бошқа мамлакатлардаги европалик автомобил ишлаб чиқарувчилар ҳамда фармацевтика компаниялари Mercocurʼнинг улкан бозорига киришдан манфаатдор. Яқинда блокка қўшилган Боливия ҳам келгусида битимда иштирок этиш ҳуқуқига эга бўлади.

Италия бош вазири Жоржа Мелони ва бошқа шубҳа билан қараётган етакчиларни кўндириш мақсадида Европа Комиссияси президенти Урсула фон дер Ляйен сўнгги дақиқаларда имтиёзлар таклиф қилди, жумладан 45 миллиард евро (52 миллиард доллар) миқдоридаги қишлоқ хўжалиги ёрдамини муддатидан олдин ажратишни ваъда қилди.

Музокаралардан хабардор, лекин омма олдида гапиришга ваколати бўлмаган дипломатларнинг айтишича, Франция, Полша, Австрия, Ирландия ва Венгрия келишувга қаршилигини яна бир бор тасдиқлади. Бельгия бетараф қолди. Бироқ Италиянинг қўллаб-қувватлаши зарур кўпчиликни таъминлади. Фон дер Ляйен келишувни расман имзолаш учун келаси ҳафта Парагвайга боришни режалаштирмоқда.

Шунингдек, Европа Парламенти ҳам шартномани тасдиқлаши керак бўлади.

“Бизнинг дунёга хабаримиз шуки: ҳамкорлик фаровонлик яратади, очиқлик эса тараққиётни тезлаштиради”, — деди фон дер Ляен баёнотида. Бу келишув “Европа ўз йўлини мустақил белгилашини ва ишончли ҳамкор эканини яна бир бор исботлайди”, дея қўшимча қилди.

Бразилия президенти Луиз Инасиу Лула да Силва бу кунни “кўп томонлама ҳамкорлик учун тарихий кун” деб атади.