“Халқнинг соғлиғи ва маънавияти” ўзгардими?
Икки кун давомида депутатлар муҳокамасидан ўтиб, ҳеч бир қаршиликсиз қабул қилинган янгиланаётган Конституция лойиҳасида амалдаги 29-моддани «ахборотни излаш, олиш ва тарқатишга бўлган ҳуқуқни халқнинг соғлиғи ва маънавиятини ҳимоя қилиш мақсадида чеклаш» билан тўлдириш таклиф этилганди. Бу янгилик эса жамоатчилик томонидан кенг муҳокамаларга сабаб бўлди, аксарият фаоллар танқидий муносабат билдиришди.
Лойиҳа 10 мартдаги депутатлар муҳокамасидан ўтказилгандан сўнг Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Спикерининг ўринбосари, Конституциявий комиссия матбуот котиби Одилжон ТОЖИЕВнинг маълум қилишича, ушбу таклиф қилинаётган нормадаги “халқнинг соғлиғи ва маънавияти” дея келтирилган жумлага нисбатан билдирилган эътирозлар эътибордан четда қолмаган. Яъни ушбу таклиф ўзгартирилганини маълум қилди.
– Жамоатчилик бу янгиликни қизғин муҳокама қилди, жуда кўп фаоллар танқидий мазмунда чиқишлар қилди.
Жамоатчилик фикрини инобатга олиб, Натижада ушбу тушунчалар “аҳолининг соғлиғини, ижтимоий ахлоқни” деб ўзгартирилган (Янги таҳрирдаги Конституция лойиҳасининг 33-моддаси).
Мазкур тушунча амалдаги қонунчилигимизда ҳам, халқаро ҳужжатларда ҳам мавжуд.
Масалан, БМТнинг “Фуқаровий ва сиёсий ҳуқуқлар тўғрисида”ги халқаро пакти 19-моддасида ҳар ким ўз фикрини эркин ифодалаш, ахборот излаш, олиш ва тарқатиш ҳуқуқига эга эканлиги, ушбу ҳуқуқдан фойдаланиш алоҳида масъулият ва жавобгарлик юклаши белгиланган. Мазкур модданинг 3-бандида эса давлат хавфсизлигини, жамоат тартибини, аҳоли саломатлиги ёки маънавиятини (инглиз тилида “public health or morals”, рус тилида “здоровья или нравственности населения” сўзлари ишлатилган) ёки бошқаларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини муҳофаза қилиш учун зарур бўлганда ушбу ҳуқуқлар қонун билан чекланиши мумкинлиги аниқ ёзиб қўйилган”, - дейди Тожиев.
