AQSh bilan kelishuv va Xitoyga qarshi qatʼiy siyosat: Yaponiya bosh vaziri nimani koʻzlamoqda?

Yaponiya bosh vaziri Takaichi AQSh bilan noyob yer metallari va mudofaa sohasida hamkorlikni kuchaytirmoqchi.

U Xitoyga nisbatan qatʼiyroq siyosat yuritish, harbiy salohiyatni oshirish va ichki siyosatda konservativ islohotlarni ilgari surishni maqsad qilgan.

Sanai Takaichi 18 fevral kuni kechqurun oʻtkazilgan matbuot anjumanida soʻnggi bir necha oy ichida Tokio va Pekin oʻrtasidagi keskinlik kuchaygani fonida, ayniqsa iqtisodiy xavfsizlik sohasida AQSh bilan hamkorlikni mustahkamlashga umid bildirganini aytdi.

Oktabr oyida Yaponiyaning birinchi ayol yetakchisi etib saylangan Takaichi oʻtgan haftadagi yirik saylov gʻalabasidan soʻng ikkinchi marta Vazirlar Mahkamasini shakllantirdi.

Uning maqsadlari orasida harbiy qudratni oshirish, davlat daromadlarini koʻpaytirish va oʻta konservativ ijtimoiy siyosatlarni ilgari surish bor.

Saylovdan soʻng Takaichining Liberal-demokratik partiyasi (LDP) parlamentda katta koʻpchilikni egalladi. Partiya parlamentning quyi palatasida uchdan ikki qismdan iborat ustun koʻpchilikka ega boʻlib, bu palata Yaponiyaning ikki palatasidan eng qudratlisi hisoblanadi.

465 oʻrinli quyi palatada uchdan ikki qism nazoratga ega boʻlish Takaichi partiyasiga qoʻmitalardagi yuqori lavozimlarni egallash va yuqori palata rad etgan qonun loyihalarini qabul qilish imkonini beradi. Yuqori palatada esa LDP boshchiligidagi hukmron koalitsiya koʻpchilikka ega emas.

Takaichi Yaponiyaning harbiy salohiyati va qurol savdosini kengaytirishni, immigratsiya siyosatini qatʼiylashtirishni, imperatorlik vorisligini faqat erkaklar orqali davom ettirish qoidalarini ilgari surishni hamda ayollarga turmushdan keyin familiyasini oʻzgartirish tartibini saqlab qolishni belgiladi.

AQSh tomonidan urushdan keyin ishlab chiqilgan tinchlikparvar Konstitutsiyani qayta koʻrib chiqish uning asosiy maqsadlaridan biri boʻlsa-da, hozircha u narxlarning oshishi, aholining kamayishi va harbiy xavfsizlik borasidagi xavotirlar bilan shugʻullanish bosimi ostida qolmoqda.

Xitoyga nisbatan qatʼiy pozitsiya

Takaichi noyabr oyida agar Xitoy Pekin oʻziga tegishli deb daʼvo qiladigan, oʻzini oʻzi boshqaruvchi Tayvanga nisbatan harbiy harakat qilsa, Yaponiya qandaydir choralar koʻrishi mumkinligini aytgandi. Bu esa Pekinning diplomatik va iqtisodiy javob choralariga sabab boʻldi.

Xitoyning tobora keskinlashib borayotgan siyosatidan norozi boʻlgan koʻplab yaponlar uning Tayvan haqidagi bayonotlarini olqishladilar.

Katta saylov gʻalabasidan ruhlangan Takaichi Xitoyga nisbatan yanada qatʼiyroq siyosat yuritishi mumkin, deydi ekspertlar.

Takaichi dekabr oyiga qadar xavfsizlik va mudofaa siyosatini qayta koʻrib chiqishga vaʼda berdi. Bu orqali Yaponiyaning harbiy salohiyatini kuchaytirish, oʻlimga olib keluvchi qurollar eksportiga qoʻyilgan taqiqni bekor qilish hamda urushdan keyingi tinchlikparvar tamoyillardan yanada uzoqlashish koʻzda tutilgan. Yaponiya, shuningdek, hujumkor salohiyatni oshirish maqsadida yadroviy quvvat bilan ishlaydigan suvosti kemasini ishlab chiqishni ham koʻrib chiqmoqda.

Takaichi razvedka maʼlumotlarini toʻplash tizimini yaxshilashni va ittifoqchi Vashington hamda mudofaa boʻyicha hamkorlar — Avstraliya va Buyuk Britaniya bilan yanada yaqin ishlaydigan milliy agentlik tashkil etishni rejalashtirmoqda.

U asosan xitoylik josuslarni nishonga oladigan bahsli josuslikka qarshi qonunni qoʻllab-quvvatlaydi. Ayrim mutaxassislarning aytishicha, bu qonun Yaponiyada fuqarolik huquqlariga putur yetkazishi mumkin.

Shuningdek, Takaichi immigratsiya va chet elliklarga nisbatan yanada qatʼiy siyosatlarni taklif qilgan, bu esa Yaponiyada kuchayib borayotgan norozilik kayfiyati bilan uygʻunlashmoqda.

Uning hukumati yanvar oyida doimiy yashash huquqi va fuqarolikka qabul qilish qoidalarini kuchaytirish, shuningdek, soliqlar va ijtimoiy sugʻurta badallarini undirish choralarini maqulladi.