YeI Janubiy Amerika bilan 700 mln aholiga ega erkin savdo hududini tuzadi

Yevropa Ittifoqi va Janubiy Amerika 700 million aholiga ega erkin savdo hududini tuzadi.

Mazkur kelishuv AQShning boshqa davlatlar bilan munosabatlarda bosim va majburlash usullariga yuz tutayotgan bir paytda, global hamkorlikni yanada chuqurlashtirishga qaratilgan saʼy-harakat sifatida baholanmoqda.

Yevropa Ittifoqi oʻz aʼzolari oʻrtasidagi chuqur kelishmovchiliklarni yengib, juma kuni Janubiy Amerikaning toʻrtta davlati bilan keng qamrovli savdo kelishuvini maʼqulladi. Ushbu bitim dunyodagi eng yirik erkin savdo hududlaridan birini yaratib, 700 milliondan ortiq aholiga ega bozorlarni oʻzaro bogʻlaydi.

Bu kelishuv shu hafta Tramp maʼmuriyati tomonidan namoyish etilgan keskin tajovuzkor siyosatga keskin zid koʻrinadi. Yevropa iqtisodiy hamkorlik davrini uzaytirishga intilar ekan, ilgari yaqin ittifoqchi boʻlgan Qoʻshma Shtatlar hamkorlikdan koʻra majburlashni afzal koʻrayotganini namoyon etdi.

Trampning qarama-qarshilikka asoslangan yondashuvi va savdo urushlarini qoʻllab-quvvatlashi 27 aʼzodan iborat Yevropa Ittifoqi bilan Mercocur nomi bilan tanilgan Janubiy Amerika savdo blokiga kiruvchi toʻrtta davlat oʻrtasidagi, chorak asr davomida choʻzilib kelgan kelishuvni yakunlashga maʼlum maʼnoda yordam berdi.

“Tramp siyosati ‘Amerikasiz dunyoni shakllantirishga yordam bermoqda”, — dedi Garvard universitetining xalqaro savdo va investitsiyalar boʻyicha professori Robert Z. Lourens. “Va bu faqat savdo bilan bogʻliq emas”, — deya qoʻshimcha qildi u.

Masalan, AQSh ishtirok etmaganiga qaramay, boshqa davlatlar “Katta yigirmalik” (G20), sogʻliqni saqlash va iqlim sammitlarida uchrashishda davom etmoqda.

Yevropa Ittifoqining Lotin Amerikasidagi eng yirik iqtisodiyot boʻlgan Braziliya, shuningdek Argentina, Paragvay va Urugvay bilan kelishuvi uzoq vaqt davomida Yevropadagi qishloq xoʻjaligi manfaatdor guruhlari va ekologlar tomonidan tanqid qilingan.

8 yanvar kuni Parijda fransuz fermerlari traktorlar bilan politsiya toʻsiqlarini yorib oʻtib, Eyfel minorasi va Triumf arkasi atrofidagi yoʻllarni Mercocur kelishuviga qarshi norozilik sifatida toʻsib qoʻyishdi.

Biroq Germaniya, Ispaniya va boshqa mamlakatlardagi yevropalik avtomobil ishlab chiqaruvchilar hamda farmatsevtika kompaniyalari Mercocurʼning ulkan bozoriga kirishdan manfaatdor. Yaqinda blokka qoʻshilgan Boliviya ham kelgusida bitimda ishtirok etish huquqiga ega boʻladi.

Italiya bosh vaziri Jorja Meloni va boshqa shubha bilan qarayotgan yetakchilarni koʻndirish maqsadida Yevropa Komissiyasi prezidenti Ursula fon der Lyayen soʻnggi daqiqalarda imtiyozlar taklif qildi, jumladan 45 milliard yevro (52 milliard dollar) miqdoridagi qishloq xoʻjaligi yordamini muddatidan oldin ajratishni vaʼda qildi.

Muzokaralardan xabardor, lekin omma oldida gapirishga vakolati boʻlmagan diplomatlarning aytishicha, Fransiya, Polsha, Avstriya, Irlandiya va Vengriya kelishuvga qarshiligini yana bir bor tasdiqladi. Belgiya betaraf qoldi. Biroq Italiyaning qoʻllab-quvvatlashi zarur koʻpchilikni taʼminladi. Fon der Lyayen kelishuvni rasman imzolash uchun kelasi hafta Paragvayga borishni rejalashtirmoqda.

Shuningdek, Yevropa Parlamenti ham shartnomani tasdiqlashi kerak boʻladi.

“Bizning dunyoga xabarimiz shuki: hamkorlik farovonlik yaratadi, ochiqlik esa taraqqiyotni tezlashtiradi”, — dedi fon der Lyayen bayonotida. Bu kelishuv “Yevropa oʻz yoʻlini mustaqil belgilashini va ishonchli hamkor ekanini yana bir bor isbotlaydi”, deya qoʻshimcha qildi.

Braziliya prezidenti Luiz Inasiu Lula da Silva bu kunni “koʻp tomonlama hamkorlik uchun tarixiy kun” deb atadi.