Jahonda insult holatlari keskin koʻpayib bormoqda
1990 yildan 2021 yilgacha insult bilan kasallanganlar soni 70 foizga, insult bilan bogʻliq oʻlimlar esa 44 foizga oshgan.
Oklend Texnologiya Universiteti va Vashington universiteti qoshidagi Sogʻliqni saqlash koʻrsatkichlari va baholash instituti tadqiqotchilari butun dunyo boʻylab insult holatlari koʻpayganini aniqladilar.
Xulosalar The Lancet Neurology jurnalida chop etilgan. 1990 yildan 2021 yilgacha insult bilan kasallanganlar soni 70 foizga, insult bilan bogʻliq oʻlimlar soni esa 44 foizga oshgan. 2021 yilda insult dunyoda yurak ishemik kasalligi va COVID-19 dan keyin oʻlimning uchinchi sababi boʻldi.
Insultning ortib borayotgan yukiga hissa qoʻshadigan muhim omil aholining qarishi va oldini olish mumkin boʻlgan xavf omillariga taʼsir qilishdir. Tahlil 1990–2021 yillarni qamrab olgan Global kasallik yuki tadqiqoti maʼlumotlaridan foydalanilgan.
Tadqiqotchilar yuqori tana massasi indeksi (BMI), qon bosimi, qon shakar darajasi va havo ifloslanishiga taʼsir qilish kabi xavf omillarining taʼsirini baholadilar. Yoshga qarab standartlashtirilgan kasallanish va oʻlim koʻrsatkichlari mintaqaviy farqlarni ham koʻrsatdi, insult yuki past va oʻrta daromadli mamlakatlarda sezilarli darajada yuqori ekanligi aniqlandi.
Natijalar shuni koʻrsatdiki, insult tufayli yoʻqotilgan sogʻlom yillar soni 2021 yilda 160,5 millionga yetdi, bu 1990 yilga nisbatan 32 foizga oʻsdi.
Afrika va Osiyo mintaqalari kabi past daromadli mamlakatlarda kasallanish va oʻlim koʻrsatkichlari boyroq mamlakatlarga nisbatan 2-10 baravar yuqori. Semirib ketish, gipertoniya va havoning ifloslanishi yosh aholi orasida insultning kuchayishiga asosiy hissa qoʻshuvchi omillar sifatida paydo boʻldi.
Tadqiqotga koʻra, atrof-muhit omillari, jumladan, yuqori harorat va havoning ifloslanishi sezilarli taʼsir koʻrsatdi.
Ushbu xavf omillari past daromadli mamlakatlarda ayniqsa jiddiy boʻlib, atrof-muhit sifatini yaxshilash va metabolik kasalliklarning oldini olish boʻyicha zarur harakatlar lozimligini koʻrsatadi.
