Oʻzbekiston yalpi ichki mahsuloti 5,5 foizga oʻsdi, eksport hajmi esa kamaydi

Salbiy taʼsir koʻrsatgan koʻplab tashqi va ichki muammolardan keyin 2023 yilning 1-choragida Oʻzbekiston iqtisodining ahvoli maʼlum boʻldi.

Maqola
26-aprel 2023 yil
Oʻzbekiston yalpi ichki mahsuloti 5,5 foizga oʻsdi, eksport hajmi esa kamaydi

2023 yilning 1-choragida Oʻzbekiston iqtisodiyoti ichki va tashqi zarbalar sharoitida rivojlandi. Biroq, iqtisodiyot tashqi qiyinchiliklarga chidamliligini koʻrsatdi. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra, Oʻzbekiston yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 2023 yilning 1-choragida 5,5 foizga oʻsdi.

2023 yilning dastlabki 3 oyida Oʻzbekistonda inflyatsiya 2022 yilning yanvar-mart oylaridagi 2,9%dan 2,4%gacha pasaydi. Oziq – ovqat mahsulotlari narxi asosan - 3,4% (2022 yil yanvar-mart oylarida - 4,4%), nooziq-ovqat mahsulotlari narxi 1,6% (2,1%), pullik xizmatlar narxi 1,6% (1,5%)ga oʻsdi.

Asosiy kapitalga investitsiyalar hajmining oʻsish surʼati 3,1%gacha sekinlashdi (2022 yil yanvar-mart oylariga nisbatan 26,3%). Oʻsish byudjet mablagʻlari hisobidan investitsiya hajmining 2,1 barobarga sezilarli oʻsishi, shuningdek, jalb etilgan xorijiy investitsiyalar va davlat kafolati ostida olingan kreditlar hajmining 22%ga oʻsishi bilan bogʻliq. Markazlashtirilmagan investitsiyalar orasida toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalarning 37%ga oʻsishi kuzatilmoqda. Umuman olganda, 1-chorak yakunlariga koʻra, markazlashtirilgan investitsiyalar ulushi investitsiyalar umumiy hajmining 10%, markazlashtirilmagan investitsiyalar ulushi - 90%ni tashkil etdi.

Yanvar-mart oylarida iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida oʻsish kuzatildi, ammo 2022 yilning 1-choragiga nisbatan sanoat, qurilish va xizmat koʻrsatish sohalarida oʻsish surʼatlari sekinlashdi.

2023 yilning dastlabki uch oyida sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish 4,1%ga oshdi (2022 yil yanvar-mart oylarida – 5,7%). Eng katta oʻsish elektr energiyasi, gaz taʼminoti, bugʻ va havoni tozalash tarmogʻida-5,4% qayd etildi. Koʻrib chiqilayotgan davrda mahsulot ishlab chiqarish hajmi 4,3%ga oshdi. Togʻ-kon sanoatida oʻsish surʼati 2022 yil yanvar-mart oylariga nisbatan 2%gacha tezlashdi (0,8%). Isteʼmol tovarlari ishlab chiqarishning oʻsishi 2022 yilning 1-choragida 24%dan 2023 yilning birinchi 3 oyida 5,1%gacha sekinlashdi.

Koʻrib chiqilayotgan davrda koʻrsatilgan bozor xizmatlari hajmi 10,9%ga oshdi (2022 yil yanvar-mart oylarida – 15,9%). Oʻsish barcha sohalarda kuzatilmoqda. 2022 yilning 1-choragida eng yuqori surʼatlarda aloqa va axborotlashtirish xizmatlari - 21%, moliyaviy xizmatlar – 16,9%, taʼlim xizmatlari - 16,6% oʻsdi. Transport sohasida koʻrsatilayotgan xizmatlar hajmi 13,7%, avtotransport 4,2% ga oshdi. Yoʻlovchilar aylanmasi 5,3%ga oshdi, ammo yuk aylanmasi 3,3%ga kamaydi. Shuningdek, chakana savdo aylanmasining oʻsish surʼati 5,2%ga (2022 yil yanvar-mart oylarida – 10,8%) pasayish kuzatilmoqda.

2023 yilning dastlabki 3 oyida qurilish ishlarining oʻsish surʼati 2022 yilning 1-choragidagi 6,3%dan 4,5%gacha sekinlashdi.

Qishloq xoʻjaligida, aksincha, ishlab chiqarish hajmining oʻsishi 3,2%ga (2022 yil yanvar-mart oylarida 2,8%) tezlashishi kuzatilmoqda.

Koʻrib chiqilayotgan davrda tashqi savdo aylanmasi 11,9%ga oʻsib, 14,8 mlrd. dollarga yetdi. Shu bilan birga, eksport hajmi 2,6%ga kamaydi va 5,7 mlrd. dollarni tashkil etib, 2022 yilning shu davriga nisbatan 2,4 baravar sezilarli oʻsish kuzatildi. Importning oʻsish surʼati 23,4%gacha sekinlashdi (2022 yil yanvar-mart oylarida – 44,2%) va import hajmi 9,1 mlrd. dollarni tashkil etdi.

Eksport koʻrsatkichlarining pasayishi xorijga yoqilgʻi-energetika resurslari yetkazib berish 48%ga, oltin 19%ga, sanoat tovarlari deyarli 10%ga, xom ashyo 40%ga kamayishi bilan bogʻliq. Shu bilan birga, oziq-ovqat eksporti 26%ga, kimyoviy mahsulotlar 13%ga, mashina va transport uskunalari deyarli 2 baravar, tayyor mahsulotlar 36%ga, xizmatlar deyarli 50%ga oshdi.

Importda asosiy oʻsish mashina va transport uskunalarini yetkazib berish 42%ga, mineral yoqilgʻi va neft mahsulotlari 53%ga, oziq-ovqat mahsulotlari 17%ga, kimyoviy mahsulotlar 16%ga, xom ashyo yetkazib berishning 21%ga oshirish hisobiga toʻgʻri kelmoqda.

Umuman olganda, salbiy taʼsir koʻrsatgan koʻplab tashqi va ichki muammolarga qaramay, Oʻzbekiston iqtisodiyoti 2023 yilning 1-choragida barqarorlikni namoyish etdi va yuqori oʻsish surʼatlarini saqlab qoldi.

© 2023 Platina.uz. Barcha huquqlar himoyalangan. «Platina.uz» saytida joylangan ma'lumotlar muallifning shaxsiy fikri. Saytda joylangan har qanday materiallardan yozma ruxsatsiz foydalanish ta'qiqlanadi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan 02.12.2022 sanasida №051412 sonli guvohnoma bilan OAV sifatida roʻyxatga olingan.
Platina.uz saytida reklama joylashtirish masalasida +998 97 022 01 10 telefon raqamiga (Telegram: Platina PR) murojaat qiling. Tahririyat bilan aloqa: info@platina.uz
18+