Turkiyadagi Gordion yodgorligi YuNESKO roʻyxatiga kirdi

Turkiyaning poytaxti Anqaradagi Gordion arxeologik yodgorligi, YuNESKO Jahon merosi qoʻmitasining Saudiya Arabistoni Qirolligining Ar-Riyod shahrida boʻlib oʻtgan 45-kengaytirilgan yigʻilishida, “YuNESKO Umumjahon merosi roʻyxati”ga kiritildi. 18 sentabr kuni Gordion, Turkiyadan roʻyxatga kiritilgan 20-meros obʼekti sifatida roʻyxatga olindi.

YuNESKOning Butunjahon merosi konvensiyasida qadimiy Gordion shahri “temir davridagi mustaqil qirollik Frigiyaning qadimiy poytaxti xarobalarini oʻz ichiga olgan koʻp qatlamli antik aholi punkti” sifatida tavsiflanadi. YuNESKO qoʻshimcha qilishicha: "Makonda olib borilgan arxeologik qazishmalar va tadqiqotlar Frigiya madaniyati va iqtisodiyotini yoritib turadigan qurilish texnikasi, fazoviy tuzilmalar, mudofaa inshootlari va ingumentatsiya amaliyotlarini hujjatlashtiradigan koʻplab qoldiqlarni aniqladi".

Anqaraning Poʻlatli tumanida joylashgan Gordion qadimiy shahri, Onadoʻli yerlarida iz qoldirgan boy sivilizatsiyaning yaqqol dalilidir. Favqulodda umuminsoniy qadriyatlari bilan Onadoʻli tarixiga oydinlik kiritgan shahar Sharq va Gʻarb kesishgan asosiy nuqtadir.

Gordion posyolkasidagi turar-joy erta bronza davri (miloddan avvalgi 2500 yillar) dan dalolat beradi. Qadimgi shahar va uning atrofida 4500 yil davomida uzluksiz insonlarning hayot kechirishi Gordionni dunyodagi eng uzoq yillardan buyon aholi punktlariga ega noyob manzillar qatoriga qoʻyadi. Mintaqaning turli sivilizatsiyalar uchun jozibadorligini Onadoʻlidagi muhim savdo yoʻllaridagi strategik joylashuvi, Sangarios (hozirgi Sakarya) daryosining moʻl-koʻl suv resurslari va qishloq xoʻjaligiga yaroqli katta unumdor yerlar kabi omillar bilan bogʻlash mumkin.

Gordion tarixiga nazar

Gordion miloddan avvalgi XII asrda Xet imperiyasining qulashi bilan yuksalgan Frigiyaning siyosiy va madaniy poytaxti sifatida tanilgan. Shu sababli, bu tarixiy rivojlanish haqida tushunchaga ega boʻlish uchun juda muhim shahar hisoblanadi. Frigiya Yoʻli bilan tashrif buyuruvchilar endi Frigiyaliklarning bosib oʻtgan izidan yurishlari mumkin.

Frigiya davridagi monumental binolar Gordion landshaftida oʻchmas iz qoldirdi. Ilk Frigiya qalʼasining binolari va shahar hukmdorlarining qabristonlari, hatto bugungi kunda ham dastlab moʻljallangan taʼsirga ega: Frigiya elitasining aql bovar qilmaydigan qudrati va hokimiyatini namoyish etish. Bu hudud bir vaqtlar qirol Midas hukmronligi ostida boʻlgan. Gordiondagi Buyuk Tumul yoki Qirol Midas qabri uchinchi eng katta qabriston hisoblanib, undagi dafn xonasi dunyoda saqlanib qolgan eng qadimiy yogʻoch bino sanaladi.

Gordion atrofidagi yaxshi saqlanib qolgan devorlar va monumental binolar bugungi kunda Frigiyaliklar tarixi boʻylab aql bovar qilmaydigan sayohatni taklif qilsada, mintaqadagi Gordion muzeyida qazishmalardan hayratlanarli qismlar ham mavjud. U har bir davrni xarakterli misollar bilan ifodalovchi xronologik koʻrinishini koʻrsatadi. Osori-atiqalar sirasiga: ilk temir davriga oid qoʻlda yasalgan sopol idishlar, ilk Frigiya davriga oid temir asboblar, chetdan olib kelingan qadimiy sopol idishlar va buyumlar kiradi. Sayyohlar Gordionda topilgan muhr va tangalar misollarini ham koʻrishlari mumkin.

Turkiyaning meros obʼektlari YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan

1. Kapadokiyaning Goʻreme milliy bogʻi va qoya hududlari

2. Divriği Ulugʻ masjidi va kasalxonasi

3. Istanbulning tarixiy hududlari

4. Xattusa: Xett poytaxti

5. Nemrut togʻi

6. Iyerapolis-Pamukkale

7. Ksantos-Letun

8. Safranbolu shahri

9. Troya arxeologik yodgorligi

10. Selimiye masjidi va ijtimoiy majmuasi

11. Neolit ​​davridagi Chatalhoʻyuk

12. Bursa va Jumalikizik: Usmonli imperiyasining tugʻilishi

13. Bergama va uning koʻp qatlamli madaniy landshafti

14. Diyarbakir qalʼasi va Hevsel bogʻlari madaniy manzarasi

15. Efes

16. Ani arxeologik yodgorligi

17. Afrodiziyalar

18. Goʻbekli Tepa

19. Arslantepa tepaligi

20. Argentina

21. Oʻrta asr Onadoʻlisining yogʻoch gipostil masjidlari