AQSh Iroqni bombalagan kun va Rossiyadagi fojia

3 sentabr sanasi bilan bogʻliq xabarlar.

Voqealar.

1783 yil – Versal shartnomasi imzolandi. Buyuk Britaniya AQSh mustaqilligini tan oldi.

1791 yil – Fransiya oʻzining birinchi konstitutsiyasini eʼlon qildi.

1803 yil – Jon Dalton kimyoviy elementlar uchun standart yozuv bilan birinchi rekordni yaratdi.

1812 yil – Angliyada dunyodagi birinchi konserva zavodi sanoatda ishlab chiqarilgan birinchi konserva konservasini ishlab chiqardi.

1870 yil – Buxoro amirligiga tarkibidagi Kitob bekligi ruslar tomonidan bosib olingandan keyin harbiy arbob, maʼrifatparvar Joʻrabek saroyidagi sharq qoʻlyozma asarlaridan iborat noyob kutubxona toʻliqligicha qoʻlga olinganligi haqida Zarafshon okrugi boshligʻi general-mayor Abramov Turkiston general-gubernatoriga xabar qildi. Turkiston general-gubernatori Kaufman bu qimmatli qoʻlyozmalar haqidagi xabardan voqif boʻlgan zahotiyoq ularni Sankt-Peterburgga – Imperator xalq kutubxonasiga joʻnatish maqsadida 1870 yil 23 sentabrda Abramovga qoʻlyozma kitoblarni Toshkentga, general-gubernatorlik idorasiga yuborishni buyurdi.

Xatda jumladan shunday deyilgan: “...Siz janoblaridan barcha kitoblarning fexristini tuzib, mening idoramga yuborishingizni soʻrayman. Mabodo janob Aleksandr Kun qoʻlyozma asarlarning hech boʻlmasa eng muhim nusxalarini qisqacha bayon qilib bersa, juda foydali boʻlar edi. Keyin bu kitoblarning oʻzi qisqacha bayoni bilan xalq kutubxonasiga joʻnatiladi”. General Abramov general Kaufmanning talabini ortigʻi bilan bajardi. U Joʻrabek saroyi zabt etilganda faqat oʻzi tortib olgan qoʻlyozma kitoblaridan tashqari, Aleksandr Kun tomonidan Shahrisabzda yigʻilgan qoʻlyozma asarlarni ham qoʻshib joʻnatdi.

1879 yil – afgʻon isyonchilari Kobuldagi Britaniya legatsiyasiga hujum qildi. Elchi Per Kavagnarini oʻldirildi.

1880 yil – Sankt-Peterburgda muhandis Fyodor Pirotskiy Rossiyada dunyodagi birinchi birinchi elektr tramvayni namoyish qildi.

1919 yil – Toshkent shahrida Turkiston respublikasi viloyat adliya rahbarlarining birinchi qurultoyi boʻlib oʻtdi. Qurultoy kun tartibidagi asosiy masala sudya va tergovchilarni harbiy safarbarlikdan ozod etishga qaratilgan edi.

1939 yil – Buyuk Britaniya, Fransiya, Hindiston, Avstraliya va Yangi Zelandiya Germaniyaga urush eʼlon qildi.

1950 yil – Formula-1 boʻyicha birinchi jahon chempionati Monzada (Italiya) trekdagi poygalar bilan yakunlandi. Chempion 43 yoshli Nino Farina boʻldi.

1958 yil – Navoiy kon-metallurgiya kombinatiga poydevor qoʻyilishi bilan Navoiy shahriga asos solindi. Kombinat Oʻzbekistonning 5 ta viloyatida joylashgan 5 ta kon boshqarmasi va ular negizida qurilgan Navoiy, Sovetobod (hozirgi Nurobod), Zarafshon, Uchquduq shaharlari, Muruntov, Krasnogorsk, Zafarobod, Shalqar shaharchalariga asos solgan.

1976 yil – Viking-2 uchuvchisiz apparati Marsga qoʻndi.

1993 yil – Oʻzbekiston Respblikasining “Fuqarolarning davlat pensiya taʼminoti toʻgʻrisida”, “Oʻzbekiston Respublikasi matbuot va ommaviy axborot vositalari xodimlari kunini belgilash toʻgʻrisida” Qonunlari qabul qilindi.

• Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining “Oʻzbekiston Respublikasi ordenlari va medallarining tasvirlari haqida”gi qarori qabul qilindi.

1996 yil – Qoʻshma Shtatlar Iroqqa raketa hujumi uyushtirdi (Sahroda zarba berish operatsiyasi).

1998 yil – Toshkentdagi Olimpiya shon-shuhrati muzeyi oldidan toshkentlik Murod Qosimov dunyo boʻylab velosipedda uch yillik safarga joʻnadi.

2001 yil – Oʻzbekiston Milliy akademik drama teatri jamoasi oʻzining yangi qurilgan muhtasham binosida ilk mavsumini Oʻzbekiston Qahramoni, Xalq shoiri Abdulla Oripovning “Sohibqiron” dramasi bilan boshladi.

2004 yil – Beslan shahridagi (Shimoliy Osetiya) 1-sonli maktabda 2004 yil 1 sentabr kuni ertalab oʻquv yili boshlanishiga bagʻishlangan tantanali yigʻilish paytida terrorchilar tomonidan sodir etilgan tadbir ishtirokchilari garovga olingan. Terrorchilar ikki yarim kun davomida 1100 dan ortiq garovga olinganlarni minalangan binoda (asosan bolalar, ularning ota-onalari va maktab xodimlari) eng ogʻir sharoitlarda ushlab turishgan, odamlarni hatto minimal tabiiy ehtiyojlardan ham mahrum qilganlar.

Uchinchi kuni soat 13:05 atrofida maktab sport zalida portlashlar sodir boʻldi va keyinroq yongʻin chiqdi, natijada bino qisman qulab tushdi. Birinchi portlashlardan soʻng, garovga olinganlar maktabdan qochib qutula boshladilar va Federal xavfsizlik xizmati (TSSN FSB) maxsus maqsadli markazi kuchlari hujum boshladi. Otishma paytida, shu jumladan tinch aholi ishtirokida shaxsiy qurollardan foydalangan holda, 27 terrorchi oʻldirildi. Tirik olingan yagona terrorchi Nurpasha Kulayev hibsga olindi va keyinchalik sud tomonidan umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi.

Hujum paytida garovga olinganlarning aksariyati ozod qilingan boʻlsa-da, hujum natijasida garovga olinganlarning 314 nafari, jumladan, 186 nafari bola halok boʻlgan. Hammasi boʻlib, qutqaruvchilar bilan birga, 333 kishi halok boʻldi va kamida 783 kishi turli darajadagi jarohat oldi.

Terror hujumidan koʻrilgan iqtisodiy zarar 34 million rubldan oshgan.

2008 yil – Nikaragua prezidenti Daniyel Ortega Abxaziya va Janubiy Osetiyani tan olganini eʼlon qildi.

2015 yil – Yaponiya imperiyasi ustidan qozonilgan Gʻalabaning 70 yilligi sharafiga dunyoning 49 mamlakatidan 12 ming askar birinchi marta Pekinning Tyananmen maydonida yurish qildi.

2020 yil – Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Sud hokimiyati organlari faoliyatini raqamlashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori qabul qilindi.

Tavalludlar.

1970 yil – Oʻzbekiston Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi direktori, Oʻzbekiston kikboksing assotsiatsiyasi vitse prezidenti Asadjon Xodjayev;

1981 yil – Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist Sardor Rahimxon tavallud topgan.